Strefa mrozoodporności mówi, jak ostre zimy panują w danym miejscu. Wyznacza się ją na podstawie średniej z wieloletnich minimów temperatury - nie z jednego rekordowego mrozu, lecz z tego, czego można się spodziewać regularnie. Im niższy numer strefy, tym surowsza zima.
Przy każdej roślinie podajemy strefę w ramce pod przyciskiem koszyka i w tabeli cech. Jeśli jest niższa niż numer Twojej strefy, roślina przezimuje w gruncie bez okrywania. Jeśli jest równa - zwykle też, ale w pierwszą i w wyjątkowo mroźną zimę warto ją okryć.
Strefy policzone z pomiarów na 186 stacjach IMGW. Między stacjami to przybliżenie - mikroklimat ogrodu potrafi przesunąć strefę o połowę.
Strefy na terenie Polski
Według pomiarów na stacjach IMGW z lat 1991-2020 Polska mieści się w strefach od 5a do 7b, a sam Hel to 8a. Większość kraju to strefy 6b i 7a. Każdą strefę dzieli się na połówki a i b, gdzie a oznacza chłodniejszą.
| Strefa | Średnie roczne minimum | Gdzie w Polsce |
|---|---|---|
| 8a | −12,2 do −9,4 °C | tylko cypel helski |
| 7b | −15,0 do −12,2 °C | pas wybrzeża (Świnoujście, Kołobrzeg, Ustka, Gdynia), ziemia lubuska |
| 7a | −17,8 do −15,0 °C | Wielkopolska, Dolny Śląsk, Pomorze z dala od morza, Szczecin i Gdańsk, Kraków, część Opolszczyzny |
| 6b | −20,6 do −17,8 °C | Mazowsze, Łódzkie, Kujawy, Warmia i Mazury, Śląsk, Świętokrzyskie, Lubelszczyzna, większość Małopolski |
| 6a | −23,3 do −20,6 °C | Podlasie, Suwalszczyzna, większość Podkarpacia, Roztocze |
| 5b | −26,1 do −23,3 °C | najzimniejsze doliny: Orawa, Beskid Niski, Bieszczady, Jakuszyce |
| 5a | −28,9 do −26,1 °C | pojedyncze doliny w Bieszczadach i na Podhalu |
Spotkasz też mapy, według których Polska leży w strefach 6a-8a. Powstały inną metodą niż nasza - my liczymy wprost z pomiarów na stacjach IMGW, więc nasze strefy są ostrożniejsze. Zimy łagodnieją: te same stacje w latach 1996-2025 były średnio o pół stopnia cieplejsze niż w 1991-2020, ale to wciąż mniej niż pół strefy.
Strefa to nie wszystko
Numer strefy jest dobrym punktem wyjścia, ale o tym, czy roślina przetrwa zimę, decyduje kilka rzeczy naraz:
- Wilgoć zimą szkodzi bardziej niż mróz. Większość bylin skalnych, rozchodników i traw ginie nie od zimna, lecz od stojącej wody w rozmarzającej glebie. Na ciężkiej ziemi warto dodać żwiru lub posadzić je na lekkim wyniesieniu.
- Pokrywa śnieżna działa jak koc. Pod dwudziestoma centymetrami śniegu temperatura przy ziemi rzadko spada poniżej −5 °C. Bezśnieżna, mroźna zima jest dla roślin trudniejsza niż śnieżna i chłodniejsza.
- Wiatr wysusza zimozielone liście. Żurawki, barwinki i paprocie lepiej zimują w miejscu osłoniętym niż na otwartej przestrzeni.
- Mikroklimat ogrodu bywa o pół strefy łagodniejszy. Ściana budynku od południa, osłona z żywopłotu czy sąsiedztwo muru realnie podnoszą temperaturę.
- Pierwsza zima po posadzeniu jest najtrudniejsza. Roślina nie zdążyła jeszcze rozbudować korzeni. Jesienne nasadzenia warto ściółkować korą lub liśćmi.
- Rośliny w donicach są o dwie strefy wrażliwsze. Bryła korzeniowa przemarza w donicy na wylot, więc na zimę lepiej ją zakopać w gruncie albo wstawić do nieogrzewanego pomieszczenia.
Jak z tego korzystać przy zakupie
Sprawdź, w której strefie leży Twój ogród, i porównaj ją ze strefą podaną przy roślinie. Rośliny z niższym numerem są bezpieczne z zapasem. Jeśli numer jest wyższy niż Twoja strefa, roślina będzie potrzebowała osłoniętego stanowiska i zimowego okrycia.
Nasza szkółka leży w Starym Łomie pod Chojnowem, w strefie 7a. To łagodniejsza strefa niż w większości kraju, dlatego przy roślinach ze strefą 7 sprawdź swoją strefę.
Źródłem pochodzenia danych jest Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy (dobowe temperatury minimalne z lat 1991-2020). Dane zostały przetworzone przez Byliny Farm. Miejscowości i kody pocztowe: GeoNames (licencja CC BY 4.0).