Miskant (Miscanthus)

Missouri Botanical Garden opisuje miskanta chińskiego jako kępiastą trawę sezonu ciepłego, która zwykle osiąga 0,9-2,1 m wysokości². Według Flora of China tworzy kępy albo ma krótkie kłącza, a jego źdźbła są pełne i nierozgałęzione, mają zwykle 80-200 cm wysokości (od 30 do 400 cm) i 3-10 mm grubości⁹; niemiecka Wikipedia dodaje, że korzenie, zależnie od gleby, sięgają do 2,5 m w głąb⁵. Liście są równowąskie i płaskie, mają 18-75 cm długości i 0,3-2 cm szerokości (do 4 cm) i wyraźny nerw środkowy⁹, który Missouri Botanical Garden opisuje jako białawy do srebrzystego, a brzegi liści - jako piłkowane²; Flora of China podaje brzegi szorstkie albo gładkie⁹. E-katalog Związku Szkółkarzy Polskich (ZSP) opisuje gatunek jako silnie rosnącą trawę o dużych, gęstych kępach wysokości 150-200 cm⁴.

Kiedy kwitnie

Według Missouri Botanical Garden wiechy miskanta chińskiego wyrastają nad liśćmi od końca sierpnia do października²; atlas roślin podaje dla gatunku kwitnienie od sierpnia do października³, a e-katalog ZSP - od sierpnia do zimy⁴. Termin bardzo zależy od odmiany. Tabela z próby Chicago Botanic Garden (strefa USDA 5b) podaje dla 2010 roku taki termin kwitnienia: 'Ferner Osten' - 31 lipca, 'Adagio' - 8 sierpnia, 'Malepartus' - 23 sierpnia, 'Zebrinus' - 16 września, 'Strictus' - 18 września, a 'Gracillimus' - 4 października⁸. E-katalog ZSP podaje dla 'Ferner Osten' wiechy w sierpniu, dla 'Malepartus' - od końca sierpnia, a dla 'Silberspinne' - od sierpnia do października⁴. 'Gracillimus' według atlasu roślin kwitnie bardzo późno, we wrześniu-październiku, i często w ogóle nie zakwita³, a według Knoll Gardens kwitnie tylko w niektórych miejscach i latach¹¹; 'Krater' atlas też opisuje jako bardzo późno kwitnący³.

Arbeitskreis Staudensichtung - niemiecki zespół oceny odmian bylin przy uczelni Weihenstephan-Triesdorf - wyjaśnia, że kwitnienie miskanta zależy od rocznej sumy temperatur: wiele odmian pstrolistnych nie kwitnie wcale albo tylko w bardzo ciepłe lata¹². 'Strictus' według tej oceny kwitnie tylko w bardzo ciepłych miejscach¹², a według Knoll Gardens - w niektóre lata¹¹; w ostatnich ciepłych latach 'Variegatus', 'Strictus' i 'Gracillimus' wypuszczały jednak wiechy nawet w chłodnych regionach Europy Środkowej¹². Klony, które pewnie kwitną i zawiązują nasiona, wyselekcjonował dopiero pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku Ernst Pagels¹² - piszemy o nim w części „Gatunki, nazwy i miskanty w Polsce”. W obserwacjach IHAR w Bydgoszczy pod koniec sezonu tylko 35% roślin dziewięciu linii mieszańcowych miskanta chińskiego weszło w fazę generatywną²⁴ - to jednak linie badane do celów energetycznych, a nie odmiany ogrodowe.

Jak wysoki rośnie

Wysokość zależy od odmiany. Atlas roślin podaje dla odmian z naszej oferty m.in.: 'Little Miss' - 60-90 cm, 'Red Chief' - 100-130 cm, 'Memory' - 120-180 cm, 'Krater' - 180 cm, 'Grosse Fontäne' - 180-250 cm i 'Malepartus' - 210-230 cm³. E-katalog ZSP podaje osobno wysokość kępy liści i wysokość w czasie kwitnienia: 'Ferner Osten' - 90 i 160 cm, 'Kleine Fontäne' - 0,9 i 1,6 m, 'Malepartus' - 1,1 i 2 m⁴. Wyraźnie różnią się źródła przy 'Adagio': e-katalog ZSP podaje 50-60 cm, w czasie kwitnienia do 80 cm⁴, Missouri Botanical Garden - 90-120 cm, w kwitnieniu ok. 150 cm², RHS - do 1,25 m¹, atlas roślin - 70-150 cm³, a Knoll Gardens - 1,4-1,6 m¹¹; Knoll zaznacza przy tym, że jego rośliny nie mają wąskich liści, dla których odmianę pierwotnie wybrano¹¹. Wysokości pozostałych odmian podajemy w tabeli odmian.

Wiechy

Kwiatostanem miskanta chińskiego jest wiecha długości 20-36 cm (rzadko od 10 cm), złożona z 10-40 gron; kłoski mają 4-6,5 mm, a włoski u ich nasady są dłuższe od samych kłosków⁹. NC State opisuje je jako długie, jedwabiste włoski; gdy dojrzewają owoce, na osiach pojawiają się rozpostarte włoski, które pomagają rozsiewać nasiona⁷. Według Missouri Botanical Garden różowe do czerwonych kwiaty są zebrane w pierzaste, luźne wiechy, które do połowy jesieni, gdy dojrzewają nasiona, stopniowo beżowieją²; e-katalog ZSP opisuje wiechy gatunku jako wachlarzowate, długości 20-40 cm, białe, często lekko zaczerwienione⁴. U wielu odmian wiechy najpierw są czerwone albo różowe, a potem srebrzeją: RHS pisze tak o 'Ferner Osten' (najpierw ciemnoczerwone, potem różowe i srebrzyste), 'Kleine Fontäne' (czerwone, szybko srebrzeją) i 'Grosse Fontäne' (różowe, później srebrne)¹, a Knoll Gardens - o 'Malepartus' (najpierw ciemnopurpurowoczerwone, potem srebrzeją)¹¹. Wiechy 'Silberspinne' dojrzewają według Missouri Botanical Garden w srebrne pióropusze o „pajęczym” wyglądzie - stąd nazwa, po niemiecku „srebrny pająk”².

Liście w pasy i jesienne barwy

Jesienią liście miskanta chińskiego często przebarwiają się na żółto i pomarańczowo, a na zimę stopniowo płowieją do beżu². RHS pisze, że liście 'Grosse Fontäne' jesienią robią się pomarańczowe, czerwone i purpurowe¹, Knoll Gardens - że 'Ferner Osten' ma jesienią liście miedziane, pomarańczowe i czerwone¹¹, a e-katalog ZSP - że liście 'Malepartus' są jesienią pomarańczowe, potem rude i słomkowe⁴. Według amerykańskiego sklepu ogrodniczego Tagawa Gardens liście 'Little Miss' wyrastają zielone, latem stają się wiśniowoczerwone z purpurą, a jesienią czerwone i purpurowe¹⁴. 'Zebrinus' i 'Strictus' mają liście w poprzeczne pasy; u 'Zebrinus' żółte pasy wybarwiają się według AK Staudensichtung stopniowo po wiosennym ruszeniu, a 'Strictus' ma sztywno wzniesione liście, przez co pasy są lepiej widoczne¹². Odmiany pstrolistne przebarwiają się jesienią słabo - tym słabiej, im więcej mają jasnych pasów - a zielonolistne, jak 'Malepartus', wyraźnie ładniej¹².

Missouri Botanical Garden pisze, że miskant najlepiej rośnie w pełnym słońcu, a w zbyt dużym cieniu jest słabszy, kwitnie mniej obficie i się rozkłada². Pełne słońce polecają też karty RHS odmian z naszej oferty¹ i Hoffman Nursery¹⁰, a RHS dodaje, że brak kwitnienia traw to najczęściej skutek braku światła, choć może też oznaczać, że kępa jest zbyt zagęszczona i trzeba ją podzielić¹. E-katalog ZSP dla 'Adagio', 'Ferner Osten', 'Malepartus' i 'Kleine Fontäne' podaje stanowisko słoneczne albo lekko zacienione⁴. AK Staudensichtung ostrzega, że u odmian pstrolistnych upał z silnym nasłonecznieniem przypala jasne części liści - tym bardziej po stronie południowej i im większa jasna powierzchnia liścia¹².

Jaka gleba

Karty RHS zalecają glebę umiarkowanie żyzną, wilgotną, ale przepuszczalną, i ochronę przed nadmiarem zimowej wilgoci; wymieniają gleby wapienne, ilaste, gliniaste i piaszczyste, o odczynie kwaśnym, obojętnym albo zasadowym¹. Missouri Botanical Garden pisze, że miskant woli glebę wilgotną, ale znosi różne gleby, od piaszczystych po ciężką glinę². Atlas roślin wyjaśnia, że miskanty w naturze to przeważnie trawy bagienne, ale dzięki głębokim korzeniom w uprawie dobrze radzą sobie z okresowo suchą glebą i rosną zarówno na bardzo ciężkich glebach, jak i na piaskach³; dla miskanta chińskiego podaje glebę umiarkowanie wilgotną i przepuszczalną, co jest ważne dla dobrego zimowania³. E-katalog ZSP podaje dla miskanta chińskiego i odmian 'Adagio', 'Ferner Osten', 'Gracillimus', 'Malepartus', 'Strictus' i 'Zebrinus' glebę żyzną, stale wilgotną⁴, dla 'Silberspinne' - żyzną, umiarkowanie wilgotną, przepuszczalną i ciepłą⁴, a dla 'Kleine Fontäne' - żyzną, stale wilgotną, ale przepuszczalną; przy tej odmianie dodaje, że młode rośliny są szczególnie wrażliwe na nadmiar wilgoci zimą⁴. Knoll Gardens poleca 'Malepartus' słoneczne, otwarte stanowisko i większość gleb, z wyjątkiem mokrych¹¹.

Susza

Według AK Staudensichtung ukorzenione miskanty zaskakująco dobrze znoszą okresy suszy, ale są wtedy wyraźnie niższe; do dobrego wzrostu potrzebują dość wody i dobrego zaopatrzenia w składniki pokarmowe¹².

O pierwszych tygodniach po posadzeniu piszemy we wpisie „Pielęgnacja bylin po posadzeniu”.

Kiedy sadzić

RHS pisze, że trawy z ciepłego klimatu, takie jak miskant, najlepiej sadzić późną wiosną¹, a AK Staudensichtung - że miskanty, nie tylko pstrolistne, warto sadzić wiosną¹². Colorado State University przypomina, że trawy z doniczek można sadzić przez cały sezon, ale nie później niż miesiąc przed pierwszym przymrozkiem, a późne sadzenie odcinków z podziału jest niewskazane, zwłaszcza u traw ciepłolubnych¹⁷.

Ile roślin na metr kwadratowy

Atlas roślin podaje dla miskanta chińskiego rozstawę 58-100 cm, czyli 1-3 rośliny na m²³, a e-katalog ZSP dla gatunku oraz odmian 'Gracillimus', 'Strictus' i 'Zebrinus' - 3 rośliny na m², sadzone pojedynczo albo po 2-3 w grupie⁴. Dla 'Adagio' i 'Ferner Osten' e-katalog podaje rozstawę 100-150 cm⁴. Oklahoma State University i Clemson radzą ogólnie sadzić trawy w odstępie równym ich docelowej wysokości; według Oklahoma State University solitery sadzi się rzadziej, a trawy na osłony i żywopłoty - według docelowej szerokości¹⁸¹⁶.

Jak szybko rośnie po posadzeniu

Miskant to trawa sezonu ciepłego: według atlasu roślin późno rusza wiosną, a w wysokich temperaturach przyrasta bardzo szybko³. Chicago Botanic Garden wyjaśnia, że trawy ciepłolubne kończą spoczynek dopiero późną wiosną, najszybciej rosną w największe upały i kwitną później latem⁸, a RHS - że trawy z ciepłego klimatu ruszają dopiero późną wiosną i kwitną po połowie lata¹. Polska Wikipedia pisze, że na nowym miejscu miskanty ukorzeniają się powoli, przez 2-3 lata, ale potem mogą rosnąć przez wiele dziesięcioleci⁵, a RHS podaje dla 'Adagio', że może się wolno przyjmować i dochodzi do pełnych rozmiarów po 2-5 latach¹.

Kiedy przycinać miskant

Liście miskanta zostawia się na zimę - zdobią ogród i chronią nasadę kępy - a ścina się je nisko późną zimą, tuż przed pojawieniem się nowych pędów². NC State radzi ciąć późną zimą albo wczesną wiosną, zanim albo gdy zaczynają wyrastać nowe liście⁷, RHS - od połowy marca do kwietnia, zanim wyrosną nowe pędy¹, Knoll Gardens - od końca lutego do końca marca¹¹, a atlas roślin - dopiero wiosną³. Chicago Botanic Garden dopuszcza dwa terminy: od późnej jesieni do wczesnej zimy albo od późnej zimy do wczesnej wiosny, zanim wyrosną nowe liście⁸.

Jak nisko przycinać

RHS radzi ścinać stare źdźbła możliwie nisko¹, Knoll Gardens i Missouri Botanical Garden - tuż przy ziemi¹¹², Chicago Botanic Garden - na wysokość ok. 10 cm⁸, a Clemson - kilka cali nad ziemią¹⁶. Do dużych traw, takich jak miskanty, przydają się według Chicago Botanic Garden elektryczne nożyce do żywopłotu, podkaszarki, a nawet piły łańcuchowe; brzegi liści bywają ostre jak brzytwa i podrażniają skórę, dlatego ogród radzi pracować w grubych rękawicach i z długimi rękawami⁸. Ścięte źdźbła według Knoll Gardens można zostawić na rabacie jako ściółkę albo skompostować¹¹.

Podział - kiedy i jak często

RHS pisze, że trawy z ciepłego klimatu, w tym miskant, trzeba dzielić tylko rzadko, a ponieważ ruszają późno, najlepiej dopiero późną wiosną, w maju¹; w ogólnym poradniku o trawach dodaje, że niektóre trawy z czasem tworzą bardzo duże, przerośnięte kępy, które najlepiej wykopywać i dzielić mniej więcej co pięć lat¹. Atlas roślin podaje podział w kwietniu-maju³, a Clemson - wczesną wiosną, tuż przed ruszeniem wzrostu; do ponownego posadzenia bierze się silnie rosnące części z obrzeża kępy¹⁶. Częstość podziału źródła podają różnie: Clemson - większość traw co 3-4 lata, bo niedzielone trawy z czasem się przerzedzają albo zamierają w środku¹⁶, a Chicago Botanic Garden - że traw nie trzeba regularnie dzielić, chyba że kępy są przerośnięte albo mają pusty środek; wtedy mniej więcej co 5-7 lat⁸. Gdy wiosenny termin minie, rosnącą kępę przed podziałem skraca się według Chicago Botanic Garden o jedną trzecią, a odcinki trzeba od razu posadzić⁸; według RHS odcinki o średnicy ponad 12,5 cm można sadzić od razu do gruntu¹. Według polskiej Wikipedii miskanty rozmnaża się w uprawie zwykle przez podział kęp; z nasion rośliny mogą nie powtarzać cech odmiany⁵.

Podlewanie i nawożenie

Oklahoma State University pisze, że w pierwszym sezonie po posadzeniu może być potrzebne dodatkowe podlewanie, a dobrze ukorzenione trawy rzadko wymagają nawożenia i podlewania, poza skrajnymi sytuacjami, takimi jak susza albo bardzo piaszczysta gleba¹⁸. RHS pisze, że obfite nawożenie traw daje bujne liście kosztem kwiatów, a ukorzenione trawy na większości gleb rzadko wymagają dokarmiania - zwykle wystarczy ściółka z kompostu¹. Według Clemson trawy ozdobne potrzebują bardzo mało nawozu: nadmiar azotu zwiększa podatność na choroby, powoduje zbyt bujny wzrost i daje słabe źdźbła, przez które kępa się przewraca¹⁶. Hoffman Nursery też radzi nie przenawozić miskantów¹⁰.

Wiechy do wazonu

Niemiecka Wikipedia pisze, że wiechy miskanta chińskiego można ciąć do wazonu⁵.

Czy zostawiać kępę na zimę

Tak radzą Missouri Botanical Garden i atlas roślin: liście i źdźbła zostawia się na zimę, bo zdobią ogród i chronią nasadę kępy - według atlasu przed zimowymi wahaniami temperatury²³. Missouri Botanical Garden pisze, że wiechy i liście miskanta zachowują łukowaty kształt i są ozdobne przez całą zimę². Chicago Botanic Garden dopuszcza też cięcie od późnej jesieni do wczesnej zimy⁸. Ciężki śnieg może przygnieść kępy 'Zebrinus'². Żadne z naszych źródeł nie zaleca wiązania kęp na zimę.

Mróz i strefy w Polsce

Według analizy danych z lat 1976-2011 z Polski zniknęła najsurowsza strefa mrozoodporności 5b; strefa 7a objęła większość Pomorza Zachodniego i Wielkopolski, a 6b - prawie całe południe kraju³. Atlas roślin daje miskantowi chińskiemu strefę 6a, odmianom 'Gracillimus', 'Grosse Fontäne', 'Kleine Fontäne', 'Malepartus', 'Silberspinne', 'Strictus' i 'Zebrinus' - strefę 5, a 'Adagio' i 'Ferner Osten' - strefę 6³. M. Snowarski pisze, że roślina posadzona w strefie o 2-3 przedziały (literowe) cieplejszej od swojej granicznej jest dość bezpieczna³. E-katalog ZSP podaje strefę 6 dla 'Adagio', 'Ferner Osten', 'Kleine Fontäne', 'Malepartus' i 'Silberspinne', a strefę 5 dla 'Zebrinus'⁴. Missouri Botanical Garden i NC State podają strefy USDA 5-9²⁷, a RHS ocenia 'Adagio', 'Ferner Osten', 'Grosse Fontäne', 'Kleine Fontäne', 'Strictus' i 'Zebrinus' na H6, czyli mróz od -20 do -15°C - są zimotrwałe w całej Wielkiej Brytanii i północnej Europie¹.

Wyniki prób zimowania

W próbie traw Uniwersytetu Vermont (strefa USDA 4a) 'Malepartus' i 'Silberspinne' dostały za mrozoodporność najwyższą ocenę, 5 w skali 1-5, 'Zebrinus' - 3, a 'Strictus' - 2; 'Ferner Osten', posadzony w 1997 roku, był słaby w 1998 roku, a w 1999 roku zniknął z próby¹⁵. W kolekcji IHAR w Bydgoszczy zimą 2002/2003 z dwunastu ozdobnych odmian miskanta chińskiego nie przetrwały tylko 'Morning Light' i 'Malepartus'²³ - to wynik jednego sezonu w jednym miejscu. AK Staudensichtung pisze, że dawniej uważano 'Zebrinus' za nieco wrażliwy i zalecano chronić go zimą, ale dziś nie jest to potrzebne¹², a atlas roślin - że 'Zebrinus' bez przykrycia może przemarzać³.

Młode rośliny i pierwsza zima

E-katalog ZSP zaleca zabezpieczać przed mrozem młodsze rośliny miskanta chińskiego i wielu jego odmian⁴; przy 'Silberspinne' pisze, że mrozoodporność jest dobra, ale w surowe i bezśnieżne zimy młode rośliny warto lekko okryć suchymi liśćmi albo stroiszem⁴. Polska Wikipedia pisze o dużej wrażliwości miskanta chińskiego na przemarzanie w pierwszym roku po posadzeniu⁵.

Gdy nie zdążysz posadzić przed zimą

Ziemia w doniczce stojącej na wierzchu może się wychłodzić do kilkunastu stopni mrozu (ok. od -13 do -17°C), a to może uszkodzić korzenie - jeśli nie zdążysz posadzić miskanta przed zimą, wkop doniczkę w ziemię²⁹. RHS radzi sadzić trawy z ciepłego klimatu, takie jak miskant, późną wiosną¹.

Czy miskant wysiewa się w Polsce

Nasze źródła nie podają, czy miskant chiński wysiewa się w polskich ogrodach. Atlas roślin, za krajową listą roślin naczyniowych (Mirek i in. 2020), podaje dla niego status taksonu wyłącznie uprawianego³; w bazie „Gatunki obce w Polsce” IOP PAN nie ma go wcale²¹. W obserwacjach IHAR w Bydgoszczy nasiona dało tylko kilka roślin jednej z dziewięciu linii mieszańcowych miskanta chińskiego - to jednak linie badane do celów energetycznych, a nie odmiany ogrodowe²⁴. Przegląd IHAR przypomina z kolei, że doświadczenia polowe w Czechach i Niemczech pokazały, że także w warunkach europejskich może dochodzić do niepożądanego rozsiewania się nasion miskanta chińskiego²³.

Czy miskant zakwitnie i zawiąże nasiona, zależy według AK Staudensichtung od rocznej sumy temperatur: wiele odmian pstrolistnych nie kwitnie albo kwitnie tylko w bardzo ciepłe lata, a inne tak późno, że nasiona nie dojrzewają - dlatego w tej grupie samosiew „obecnie nie jest tematem”, inaczej niż u dużej części odmian zielonolistnych¹². Autorzy zauważają jednak, że w dwóch ostatnich bardzo ciepłych latach zakwitły odmiany, po których się tego nie spodziewano¹². Hoffman Nursery pisze, że krótszy sezon wegetacji w chłodnym klimacie ogranicza albo eliminuje kiełkowanie nasion i pojawianie się niechcianych siewek¹⁰.

Ile nasion daje miskant

Ziarniaki miskanta chińskiego są eliptyczne, mają ok. 2,2 mm długości, a tysiąc nasion waży 300-950 mg - to nasiona typowe dla roślin rozsiewanych przez wiatr⁵; NC State dodaje, że roznoszone przez wiatr nasiona zwiększają inwazyjność tej trawy⁷. W Chicago Botanic Garden (strefa USDA 5b) w latach 2006-2010 uprawiano trzydzieści cztery taksony miskantów, a w październiku 2010 roku prześwietlono ich wiechy promieniami rentgenowskimi i policzono żywotne nasiona: od zera (cztery taksony, w tym miskant olbrzymi) do 349 327 na roślinę - tyle dała 'Kleine Silberspinne', inna odmiana niż 'Silberspinne' z naszej oferty⁸. Z naszej oferty 'Malepartus' dał 203 699 nasion na roślinę, 'Adagio' - 52 632, 'Zebrinus' - 16 621, 'Ferner Osten' - 8954, 'Gracillimus' - 6103, a 'Strictus' - 907⁸. Nasiona zawiązały nawet odmiany kwitnące późno, a autorzy zaznaczają, że płodność tej długowiecznej trawy może z wiekiem rosnąć⁸. W całej próbie traw tego ogrodu odmiany miskanta chińskiego wysiewały się zdecydowanie najobficiej, zwłaszcza blisko roślin matecznych, a w próbie miskantów z każdą wiosną coraz więcej siewek pokrywało poletka i przyległy teren⁸. NC State przy 'Zebrinus' i 'Gracillimus' notuje niską zawiązywalność nasion⁷ - pomiary z Chicago pokazują jednak tysiące żywotnych nasion na roślinę także u tych odmian⁸.

Gdzie uchodzi za gatunek inwazyjny

Według Kew miskant chiński jest gatunkiem obcym m.in. w Niemczech, Austrii, Czechach i Słowacji, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Włoszech, w północno-zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego, w Turcji, Egipcie, Nowej Zelandii, Brazylii, Urugwaju oraz w 27 stanach USA i Dystrykcie Kolumbii; Polski na tej liście nie ma⁶⁷. Do USA sprowadzono go jako roślinę ozdobną pod koniec XIX wieku¹⁹, a według niemieckiej Wikipedii już dwadzieścia lat po wprowadzeniu miskanty uznano tam za inwazyjne, zwłaszcza w umiarkowanym pasie wybrzeża Atlantyku⁵. Missouri Botanical Garden pisze, że miskant chiński zdziczał głównie w siedliskach zaburzonych - na poboczach dróg i pasach technicznych - w ponad 25 stanach środkowych i wschodnich oraz w kilku zachodnich, m.in. w Kolorado i Kalifornii; w kilku stanach wschodnich uchodzi za inwazyjny: wkracza na cenne łąki i polany leśne, tworzy agresywne kolonie, wypiera rodzime rośliny i zaburza naturalny reżim pożarów². Figuruje na stanowych listach roślin inwazyjnych m.in. Illinois, Alabamy, Connecticut i Georgii⁸, a w Karolinie Północnej - na liście tamtejszej rady ds. roślin inwazyjnych⁷. Po wynikach swojej próby Chicago Botanic Garden w latach 2010-2017 usunął wszystkie miskanty z ogrodów pokazowych i nie przyznał im ocen, bo uznał je za potencjalnie inwazyjne i niezalecane do uprawy⁸.

W Europie miskant chiński jest od 2018 roku na liście obserwacyjnej EPPO, obejmującej region, do którego należy też Polska; na tę listę trafiają gatunki ocenione jako stwarzające średnie ryzyko albo takie, o których brak dość informacji do dokładnej oceny²⁰. Przegląd IHAR przytacza dane, że we Włoszech uznano miskanta chińskiego za roślinę inwazyjną i zakazano uprawiać go na cele energetyczne, a jego nasiona mogą przemieszczać się na odległość ok. 400 m²³. Żadnego miskanta nie ma w polskim rozporządzeniu z 2022 roku w sprawie listy inwazyjnych gatunków obcych, więc uprawa i sprzedaż miskantów nie podlegają zakazom z tej listy²⁸. Polskie opracowanie przyrodnika M. Siemaszki „Gatunki obce, których nie należy sadzić” (2026; opracowanie prywatne, nie instytucjonalne) wpisuje miskanta chińskiego i cukrowego na listę gatunków odradzanych i proponuje zamiast obcych traw ozdobnych, w tym miskantów, rodzime: śmiałek darniowy, trzęślicę modrą, kostrzewę czerwoną, kostrzewę owczą i rodzime turzyce²⁷.

Jak ograniczyć samosiew

Hoffman Nursery radzi tam, gdzie samosiew jest problemem, wybierać odmiany kwitnące późno, bo po przymrozkach nasiona rzadziej się tworzą i rozsiewają, albo sięgnąć po Bandwidth, hodowany jako praktycznie niepłodny, lub po sterylnego miskanta olbrzymiego¹⁰. NC State poleca też odmiany hodowane na obniżoną płodność, My Fair Maiden i 'Scout'⁷ - piszemy o nich przy tabeli odmian, w części „Warte uwagi, których nie uprawiamy”.

Czy się rozrasta

Kępy miskanta chińskiego według Missouri Botanical Garden powoli poszerzają się na krótkich kłączach, ale zwykle zachowują zwarty kształt²; atlas roślin nazywa go trawą gęstokępową³, a polska Wikipedia - rośliną nieekspansywną, kępkową, powołując się przy tym na pracę o miskancie cukrowym⁵. Polska Wikipedia w haśle o rodzaju pisze z kolei, że miskanty szybko się rozrastają, zamierając od środka kępy⁵. NC State zaznacza, że ukorzeniona roślina ma dużą bryłę kłączy i trudno ją usunąć⁷. Inaczej rośnie miskant cukrowy, który ma długie kłącza³ - piszemy o nim w części „Gatunki, nazwy i miskanty w Polsce”.

Pokładanie się i podpory

Missouri Botanical Garden pisze, że w zbyt dużym cieniu miskant się rozkłada². Kępy 'Zebrinus' są zaokrąglone, mają skłonność do rozkładania się, często wymagają podpór i bywają przygniatane zimą przez ciężki śnieg, a 'Strictus' ma sztywno wzniesione liście w węższej kępie i zwykle podpór nie potrzebuje; dojrzałe, co najmniej trzy-, czteroletnie kępy 'Gracillimus' mają tyle liści, że czasem trzeba je podeprzeć². Atlas roślin też pisze, że 'Zebrinus' wymaga podpór³, a e-katalog ZSP - że miskant chiński w czasie kwitnienia może wymagać podparcia⁴. Clemson ostrzega, że nadmiar azotu daje słabe źdźbła, przez które kępa się przewraca¹⁶.

Suche kępy a ogień

Suche liście traw są zimą łatwopalne: Colorado State University zaleca usuwać je na terenach publicznych i firmowych¹⁷, a NC State ocenia palność miskanta chińskiego jako wysoką i odradza sadzenie go w pobliżu domu⁷. Invasive Plant Atlas of the United States także opisuje go jako bardzo łatwopalny¹⁹.

Choroby i szkodniki

Karty RHS opisują odmiany miskanta jako na ogół wolne od szkodników i chorób¹. Missouri Botanical Garden pisze natomiast, że w niektórych rejonach USA poważnym problemem stają się szkodnik nazywany po angielsku Miscanthus mealybug, który hamuje wzrost i trudno go zwalczyć, bo żyje wewnątrz źdźbeł, oraz choroba grzybowa Miscanthus blight, atakująca blaszki i pochwy liściowe; może też wystąpić rdza liści². NC State wymienia zgniliznę korzeni i szyjki korzeniowej wywoływaną przez Phytophthora⁷, a w próbie traw Chicago Botanic Garden kłopotem bywały rdza liści i zgryzanie przez króliki⁸. Rdza Puccinia miscanthi pasożytuje m.in. na miskantach, Imperata cylindrica i roślinach z rodzaju Plantago i tworzy na liściach żółtawe do brązowych plamy i krosty; jej znany zasięg obejmuje obszar od Rosji przez Chiny po Japonię i Filipiny, a artykuł o niej nie wspomina o Europie⁵.

Jelenie i króliki

W próbie traw Chicago Botanic Garden jelenie nie uszkadzały traw, ale zdarzało się zgryzanie przez króliki⁸. NC State oznacza miskanta chińskiego jako odpornego na jelenie⁷, a Tagawa Gardens pisze, że 'Little Miss' nie jest szczególnie atrakcyjny dla jeleni¹⁴. To dane z USA.

Miskant należy do rodziny wiechlinowatych, a w jej obrębie do podrodziny Panicoideae, plemienia Andropogoneae i podplemienia Saccharinae⁵. Angielska Wikipedia, opierając się na bazie Kew, podaje czternaście uznanych gatunków, a polska - od czternastu do dwudziestu, zależnie od ujęcia; centrum zróżnicowania rodzaju leży w południowo-wschodniej Azji i na wyspach Pacyfiku, a jeden gatunek, M. ecklonii, rośnie w południowej Afryce⁵. Nazwa rodzaju pochodzi od greckich słów miskos (łodyga, szypułka) i anthos (kwiat) i odnosi się do kłosków osadzonych na szypułkach, a epitet sinensis znaczy „chiński”².

Miskant chiński

Miskanta chińskiego opisał Nils Johan Andersson w 1855 roku; Kew uznaje ten gatunek i podaje dla niego 72 synonimy⁶⁵. Flora of China pisze, że gatunek jest bardzo zmienny i ma wiele form pośrednich⁹, a według niemieckiej Wikipedii właśnie z powodu tej zmienności opisano wiele taksonów, które dziś uznaje się za synonimy⁵. Naturalnie rośnie od Chin po Archipelag Malajski (m.in. Borneo, Jawę, Moluki i Filipiny) oraz od rosyjskiego Dalekiego Wschodu po umiarkowaną Azję Wschodnią - m.in. w Japonii, Korei, na Tajwanie, Sachalinie i Kurylach⁶. W Chinach rośnie na zboczach gór, na wybrzeżach i w miejscach zaburzonych, do wysokości 2000 m n.p.m.⁹, a według Missouri Botanical Garden w Japonii, Korei i Chinach - od nizin po niższe piętra górskie². Dawniej zaliczano go do rodzaju Eulalia, dlatego po angielsku bywa nazywany eulalia grass². W naturalnym zasięgu jest rośliną żywicielską około czterdziestu gatunków motyli, głównie z rodzin powszelatkowatych (Hesperiidae) i rusałkowatych (Nymphalidae)⁵.

Po polsku Miscanthus sinensis to miskant chiński, a atlas roślin podaje też nazwę miskant japoński³. Polska Wikipedia pisze, że gatunek bywa zwany trawą słoniową, ale w innym haśle daje tę nazwę miskantowi olbrzymiemu i Pennisetum glaucum, a niemiecka Wikipedia uważa niemiecki odpowiednik tej nazwy, Elefantengras, za używany dla miskanta chińskiego błędnie⁵ - dlatego tej nazwy w haśle nie używamy. Angielskie nazwy gatunku to m.in. Chinese silvergrass, Japanese silver grass, eulalia i maiden grass⁷, przy czym Missouri Botanical Garden nazywa maiden grass odmianę 'Gracillimus'²; po niemiecku to Chinaschilf⁵. W Japonii miskant nazywa się susuki i uchodzi za symbol późnego lata i wczesnej jesieni - antologia Man'yōshū wymienia go wśród „siedmiu kwiatów jesieni”⁵. Według Hoffman Nursery to gatunek dominujący na japońskich łąkach, używany na paszę i do krycia strzech¹⁰.

Jak miskant trafił do ogrodów

Miskant chiński był w handlu ogrodniczym w Europie już w XIX wieku: formę pasiastą opisano jako Eulalia zebrina w katalogu szkółki Auguste'a Van Geerta z 1878 roku, a w tym samym roku jako Eulalia japonica zebrina w katalogu szkółki Louisa van Houtte'a z Gandawy⁶⁵. AK Staudensichtung pisze, że 'Zebrinus' i 'Variegatus' były w ofercie szkółek pod koniec XIX wieku¹², a odmianę gracillimus opisał Hitchcock w 1901 roku w amerykańskiej „Cyclopedia of American Horticulture” L. H. Baileya⁶. Polska Wikipedia podaje, że gatunek sprowadzono do Europy w pierwszej połowie XX wieku, a niemiecka - że uprawia się go tam jako roślinę ozdobną od lat pięćdziesiątych XX wieku⁵; te daty nie zgadzają się z katalogami szkółek z XIX wieku.

Asortyment odmian zaczął się rozrastać, gdy pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku hodowlą miskantów zajął się Ernst Pagels i wyselekcjonował klony, które pewnie kwitną i owocują¹². Pagels (1913-2007) prowadził w latach 1949-2000 szkółkę bylin w Leer we Fryzji Wschodniej; jako pierwszy doprowadził do zakwitnięcia w szklarni odmianę 'Gracillimus', a potem wyhodował ponad pięćdziesiąt odmian miskanta chińskiego; szczyt jego pracy hodowlanej przypadł na lata osiemdziesiąte⁵. Wśród dziesięciu jego odmian wyróżnionych najwyższą oceną (trzy gwiazdki) niemieckiego związku szkółek bylinowych Bund deutscher Staudengärtner są 'Kleine Fontäne' i 'Malepartus'⁵; 'Malepartus' wyhodował według magazynu ogrodniczego Mein schöner Garten w 1983 roku¹³. E-katalog ZSP podaje Pagelsa jako hodowcę także 'Ferner Osten' i 'Silberspinne'⁴, a według Knoll Gardens odmianę 'Memory' nazwano dla upamiętnienia Pagelsa¹¹.

Miskant cukrowy i miskant olbrzymi

Miskant cukrowy (M. sacchariflorus) ma długie kłącza i cienkie źdźbła wysokości 60-240 cm; pochodzi z Kraju Ussuryjskiego, Mandżurii, Korei, północnych Chin i Japonii, gdzie rośnie na zboczach gór oraz brzegach rzek i bagien³. E-katalog ZSP pisze, że rusza w Polsce na początku maja, niemal miesiąc później niż rodzime trawy, a pozostawiony bez kontroli potrafi szybko opanować cały ogród⁴. Według obserwacji przytaczanych w przeglądzie IHAR od czwartego roku całkowicie wypełniał poletka doświadczalne, a jego kłącza schodziły na głębokość ponad metra i przerastały płyty betonowe²³. Miskanta cukrowego nie ma w naszej ofercie. Miskant olbrzymi (M. × giganteus) to sterylny mieszaniec miskanta chińskiego i cukrowego⁵ - piszemy o nim przy tabeli odmian, w części „Wcześniej w ofercie”.

Miskanty w Polsce

W Europie nie ma rodzimych miskantów²², a w Polsce rodzaj nie ma przedstawicieli we florze rodzimej³. W Polsce uprawia się głównie miskanta cukrowego i chińskiego, a miskant cukrowy jest już uznawany za gatunek obcy, który zadomowił się w polskiej przyrodzie⁵³; atlas roślin opisuje go jako gatunek o dużym potencjale ekspansywności, zdolny do samosiewu i potencjalnie inwazyjny³. Baza „Gatunki obce w Polsce” Instytutu Ochrony Przyrody PAN podaje, że miskant cukrowy jest gatunkiem obcym wszędzie, gdzie występuje w Polsce, rośnie obecnie w środowisku i rozmnażał się w nim, ale brak danych, by ocenić jego inwazyjność²¹. D. i M. Wołkowyccy opisali jego stanowiska w północno-wschodniej Polsce - m.in. w Białymstoku przy torach i na nieużytkach, gdzie tworzy płaty po 2-5 m² - i piszą, że obok Erechtites hieraciifolius i gatunków drzewiastych opisanych w ich pracy to właśnie miskant cukrowy niesie w tym regionie w najbliższej przyszłości największe ryzyko wnikania na siedliska półnaturalne i obszary cenne przyrodniczo²⁵. Monografia GDOŚ wymienia miskanta olbrzymiego i cukrowego wśród obcych gatunków wykorzystywanych w Polsce na energię i ostrzega, że część takich bylin może z plantacji przenikać do innych ekosystemów²⁶. Miskanta chińskiego w bazie IOP PAN nie ma²¹, a atlas roślin podaje dla niego status taksonu wyłącznie uprawianego³. Żaden miskant nie jest w Polsce objęty ochroną gatunkową²⁸.