Trzcinnik (Calamagrostis)

'Karl Foerster' to według RHS kępowa trawa wieloletnia, która na zimę traci liście; ma płaskie, łukowate liście długości do 90 cm i brązowe wiechy blaknące do jasnobrązowych¹. E-katalog Związku Szkółkarzy Polskich (ZSP) opisuje jego kępy jako gęste i wolno rozrastające się, o średnicy do 60 cm, z blaszkami liściowymi długości 40-90 cm⁴, a atlas roślin opisuje 'Karl Foerster' jako silnie rosnącą odmianę o ciemnozielonych, błyszczących liściach³. Uniwersytet Wisconsin zauważa, że najlżejszy wiatr wprawia tę trawę w ruch¹².

Kiedy kwitnie

Trzcinnik ostrokwiatowy kwitnie wczesnym latem. E-katalog ZSP podaje dla 'Karl Foerster' i 'Overdam' czerwiec-sierpień⁴, NC State - wczesne do środkowego lata, a dokładniej początek czerwca⁷, Morton Arboretum - od końca maja do czerwca¹⁶, a bawarski instytut ogrodniczy LWG - od połowy czerwca²¹. Brytyjska szkółka Knoll Gardens pisze, że 'Karl Foerster' kwitnie ok. połowy lata i co roku zakwita jako jedna z pierwszych wysokich traw¹⁴, a według Purdue kwitnie o parę tygodni wcześniej niż typowy trzcinnik ostrokwiatowy¹³. Atlas roślin podaje dla trzcinnika ostrokwiatowego okres kwitnienia od czerwca do stycznia³, a e-katalog ZSP pisze o 'Overdam', że wiechy tworzą się od czerwca do sierpnia, ale zdobią jeszcze jesienią i niemal całą zimę⁴.

W próbie traw Kansas State University 'Karl Foerster', 'Overdam' i 'Avalanche' zakwitły w 23. tygodniu roku, czyli na początku czerwca, a wszystkie pozostałe badane trawy, m.in. Molinia, Pennisetum, Panicum i Miscanthus, później¹⁵. W badaniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, w którym porównano pięć gatunków traw ozdobnych, najwcześniej wegetację i kwitnienie zaczynały 'Karl Foerster' i Deschampsia caespitosa 'Goldtau'²³. Nie znaczy to, że trzcinnik kwitnie przed wszystkimi trawami: atlas roślin podaje wcześniejsze kwitnienie m.in. dla seslerii błotnej (IV-VI), perłówki (V-VI) i wyczyńca łąkowego (V-VII)³, a LWG pisze, że ozdobne owocostany ostnicy piórkowatej (Stipa pennata) pojawiają się już w maju-czerwcu²¹⁵.

Trzcinnik krótkowłosy kwitnie później: atlas roślin i e-katalog ZSP podają sierpień-październik³⁴, Missouri Botanical Garden i BOKU - wrzesień-listopad²⁹, RHS - późne lato i wczesną jesień¹, Plant Select - od sierpnia do grudnia²⁰, a LWG pisze, że wiechy wytwarza od lipca²¹.

Jak wysoki rośnie

Trzcinnik ostrokwiatowy tworzy niższą kępę liści, nad którą wyrastają źdźbła z wiechami: według NC State kępa liści ma 45-90 cm wysokości, a wiechy wznoszą się na pędach do ok. 150 cm⁷. Według BOKU 'Karl Foerster' ma liście do 60 cm i kwiatostany do 150 cm⁹, a Chicago Botanic Garden pisze o 'Karl Foerster', że pędy kwiatowe stanowią ok. dwóch trzecich wysokości rośliny, która ma prawie 1,8 m⁸. Dla 'Karl Foerster' RHS podaje 1-1,5 m¹, e-katalog ZSP - do 1,8 m w czasie kwitnienia⁴, LWG - sztywno wzniesione źdźbła do 1,8 m²¹, a atlas roślin - do 180 (200) cm, dla całego trzcinnika ostrokwiatowego zaś 1,2-1,8 (2) m³. Trzcinnik krótkowłosy ma według Missouri Botanical Garden kopczyk liści wysokości ok. 60 cm i wiechy do ok. 120 cm²; atlas roślin podaje dla niego 0,8-1,2 (1,5) m³, e-katalog ZSP - do 1 m⁴, a BOKU - 150 cm⁹. Wysokości 'Overdam' podajemy w tabeli odmian.

Wiechy przez cały sezon

Kwiatostanem trzcinników jest wiecha, rzadko otwarta, zwykle ściągnięta²⁵. Wiechy 'Karl Foerster' według Chicago Botanic Garden są najpierw srebrzystofioletowe i pierzaste, potem ściągają się w smukłe wiechy, a ich barwa przechodzi od fioletoworóżowej przez ciemnobordową, brązową i złocistopłową do słomkowej jesienią⁸. Pierwszą barwę wiech inne źródła opisują różnie: NC State jako zieloną, a potem czerwonoróżową⁷, BOKU - ciemnozieloną⁹, Purdue - bladoróżową¹³, e-katalog ZSP - czerwonobrązowawą⁴, a atlas roślin - czerwonobrązową³. Wszystkie te źródła piszą, że dojrzewające wiechy płowieją - do beżowożółtych, ochrowych, jasnobrązowych albo złocistopłowych³⁴⁷⁹¹³; według BOKU znów się przy tym ściągają, co podkreśla pionowy pokrój⁹.

Wiechy 'Overdam' są według e-katalogu ZSP najpierw szerokie, ażurowe i purpurowe, potem szaroróżowe, a na koniec słomkowe, skupione i wąskie⁴. Trzcinnik krótkowłosy ma inne kwiatostany: według e-katalogu ZSP wrzecionowate, długości 10-30 cm, najpierw purpurowoczerwonawe, a przy przekwitaniu srebrzystoszare⁴. BOKU opisuje je jako duże, walcowate, pierzaste wiechy o srebrzystoróżowym odcieniu⁹, a RHS - jako wąskie, puszyste, fioletowo podbarwione wiechy nad kępą błyszczących liści, które jesienią żółkną¹. Według Missouri Botanical Garden wiechy krótkowłosego są różowawe i płowieją, gdy dojrzewają nasiona, a jesienią liście żółkną do beżu².

E-katalog ZSP pisze, że 'Karl Foerster' bardzo dobrze rośnie w słońcu i znosi słabe zacienienie, a wymaga żyznej, próchnicznej i dobrze zdrenowanej gleby; rodzaj gleby katalog określa jako próchniczny i gliniasty⁴. Atlas roślin poleca trzcinnikowi ostrokwiatowemu stanowisko słoneczne albo słoneczne, nieco ocienione, i pisze, że toleruje warunki miejskie i znosi suszę³. Według RHS 'Karl Foerster' najlepiej rośnie w wilgotnych, próchnicznych, przepuszczalnych i żyznych glebach, ale znosi wszystkie oprócz najuboższych - wapienne, ciężkie gliniaste, średnie i piaszczyste, o odczynie kwaśnym, obojętnym albo zasadowym¹. Dla 'Karl Foerster' BOKU poleca stanowisko słoneczne i gleby świeże do umiarkowanie suchych⁹, a Knoll Gardens - słońce na otwartym stanowisku, z możliwym lekkim cieniem¹⁴.

Słońce czy półcień

Missouri Botanical Garden pisze, że 'Karl Foerster' dobrze kwitnie w lekkim cieniu, a w gorącym klimacie docenia popołudniowy półcień, ale im więcej cienia, tym zwykle mniej kwiatów i tym bardziej wiotkie, pokładające się liście². Według NC State w cieniu ta trawa ma skłonność do przewracania się⁷, a według Washington State University do mocnych pędów kwiatowych potrzebne jest pełne słońce¹⁹. Chicago Botanic Garden zaleca trzcinnikom popołudniowy cień w gorącym klimacie południa USA i pisze, że 'Karl Foerster' źle rośnie tam, gdzie lato jest gorące i parne⁸. Dla 'Overdam' e-katalog ZSP w opisie wymaga pełnego nasłonecznienia, choć w tabeli tej samej karty podaje też półcień⁴, a Walters Gardens pisze, że ta odmiana najlepiej rośnie w chłodniejszym klimacie przy słonecznej, suchej pogodzie, a w ciepłym toleruje półcień¹¹.

Trzcinnik krótkowłosy znosi lekki cień i półcień¹¹⁸. Według Walters Gardens znoszenie cienia to rzadka cecha u dużych kwitnących traw; w naturze rośnie on w wilgotnych lasach liściastych, więc rośnie i kwitnie także w półcieniu, choć w pełnym słońcu ma bardziej zwarty pokrój i kwitnie obficiej¹¹. Chicago Botanic Garden pisze, że dobrze rośnie w lekkim i średnim cieniu⁸, e-katalog ZSP poleca mu ciepłe stanowiska słoneczne lub półcieniste⁴, atlas roślin - słoneczne lub półcieniste³, a LWG - ciepłe i osłonięte²¹. Według Clemson znosi gorące lata lepiej niż trzcinnik ostrokwiatowy i na południu USA najlepiej rośnie w lekkim albo częściowym cieniu¹⁸.

Wilgotność gleby - źródła się różnią

Dla 'Karl Foerster' Missouri Botanical Garden zaleca żyzne, stale wilgotne gleby, które nie przesychają, i wymienia wśród warunków, które trawa znosi, mokrą glebę, erozję i warunki miejskie². Uniwersytet Wisconsin pisze, że woli ona wilgotne, przepuszczalne, żyzne gleby, a po ukorzenieniu dość dobrze znosi suszę¹²; atlas roślin też pisze, że znosi suszę³, a BOKU poleca gleby świeże do umiarkowanie suchych⁹. Missouri Botanical Garden powołuje się na doniesienia, że w przeciwieństwie do wielu innych traw ozdobnych 'Karl Foerster' dobrze rośnie na ciężkiej glinie², a Chicago Botanic Garden pisze, że trzcinniki najlepiej rosną w wilgotnej, przepuszczalnej glebie, ale znoszą ciężką glinę⁸. 'Overdam' rośnie według e-katalogu ZSP na większości przeciętnych gleb ogrodowych z wyjątkiem bardzo jałowych i suchych oraz skrajnie wilgotnych⁴.

Dla trzcinnika krótkowłosego źródła też się różnią. E-katalog ZSP pisze, że potrzebuje gleby stale umiarkowanie wilgotnej i przepuszczalnej, a źle znosi zarówno suszę, jak i nadmiar wilgoci⁴; Missouri Botanical Garden - że gleba nie powinna przesychać, a na ciężkiej glinie rośnie dobrze²; Walters Gardens - że gleba może być przeciętna do stale wilgotnej, od piasku po glinę¹¹. BOKU pisze natomiast, że dobrze znosi letnią suszę⁹, Plant Select podaje umiarkowane do niskiego zapotrzebowanie na wodę²⁰, a LWG poleca niezbyt ciężkie gleby²¹. NC State dodaje, że znosi słoną mgiełkę morską⁷.

O pierwszych tygodniach po posadzeniu piszemy we wpisie „Pielęgnacja bylin po posadzeniu”.

Kiedy i jak sadzić

Chicago Botanic Garden pisze, że najlepszym terminem sadzenia trzcinników jest jesień, ale zwykle udaje się też wczesna wiosna; korzenie roślin z doniczki bywają zbite, więc przy sadzeniu trzeba je rozluźnić⁸. Kansas State University radzi sadzić i dzielić trawy chłodnolubne wczesną wiosną albo wczesną jesienią, a nie zimą ani latem, w okresie letniego spoczynku¹⁵.

Ile roślin na metr kwadratowy

Atlas roślin podaje dla trzcinnika ostrokwiatowego rozstawę 58-71 cm, czyli 2-3 rośliny na m²³, a brytyjska szkółka Knoll Gardens - 1-3 rośliny na m² dla 'Karl Foerster' i 'Overdam' (rośliny z doniczek dwulitrowych)¹⁴. Dla trzcinnika krótkowłosego atlas podaje rozstawę 45-100 cm³, a Knoll Gardens - 3-5 roślin na m²¹⁴. Kansas State University podaje ogólną zasadę dla traw: odstęp między środkami kęp równy docelowej wysokości rośliny; w szpalerze sadzi się gęściej¹⁵. O sadzeniu w grupach piszemy w części „Z czym łączyć”.

Jak szybko rośnie po posadzeniu

RHS podaje, że 'Karl Foerster' i trzcinnik krótkowłosy osiągają pełne rozmiary po 2-5 latach¹. Saksońska ocena traw ozdobnych zaznacza, że 'Karl Foerster' nie kwitnie w pierwszym roku²², a według Uniwersytetu Wisconsin duże kępy podzielone jesienią kwitną dobrze już w następnym roku, małe zaś potrzebują drugiego sezonu, żeby w pełni zakwitnąć¹². W próbie Kansas State University 'Overdam' miał w pierwszym roku ok. 50 cm wysokości i 60 cm szerokości, a w drugim ok. 100 cm wysokości i 45 cm szerokości; w drugim roku rósł bardzo dobrze¹⁵. Gdy zrobiło się gorąco, pstrość jego liści straciła nieco wyrazistości, ale pokrój był ładny przez cały sezon¹⁵.

Kiedy przycinać trzcinnik

Trzcinniki tnie się raz w roku, późną zimą albo wczesną wiosną, zanim ruszą nowe liście¹⁸. RHS tłumaczy, że trzcinnik jako trawa sezonu chłodnego zaczyna rosnąć bardzo wcześnie wiosną, gdy tylko temperatura przekroczy zero, więc stare źdźbła i liście trzeba ściąć szybko, pod koniec zimy¹, a Uniwersytet Wisconsin radzi ciąć późną zimą albo bardzo wczesną wiosną, żeby nie uszkodzić nowych przyrostów¹². BOKU radzi przyciąć 'Karl Foerster' w porę, późną zimą, bo wcześnie rusza⁹, Knoll Gardens podaje termin od końca lutego do końca marca¹⁴, a Kansas State University - luty-marzec¹⁵. Trzcinnik krótkowłosy zielenieje nieco później, ale według Chicago Botanic Garden tnie się go w tym samym terminie⁸; Plant Select radzi ciąć go co roku wczesną wiosną albo wcześniej, gdy po ciężkim śniegu wygląda nieestetycznie²⁰.

Jak nisko przycinać

Prawie wszystkie nasze źródła radzą ciąć nisko - przy samej ziemi albo na wysokość ok. 15-20 cm; wyżej, z pozostawieniem ok. jednej trzeciej rośliny, radzi ciąć tylko NC State na stronie 'Karl Foerster'^{1247811121415}. RHS radzi ścinać stare źdźbła 'Karl Foerster' i 'Overdam' do samej ziemi¹, Missouri Botanical Garden - do ziemi², Knoll Gardens - tuż przy ziemi¹⁴, a e-katalog ZSP przy 'Overdam' - nisko przy ziemi⁴. Uniwersytet Wisconsin i Walters Gardens radzą skracać źdźbła do ok. 15 cm¹²¹¹, Chicago Botanic Garden - do 15 cm lub niżej, sekatorem albo nożycami do żywopłotu⁸, a Kansas State University - na wysokość 15-20 cm¹⁵. Dla trzcinnika krótkowłosego RHS podaje cięcie do ok. 13 cm¹. NC State na stronie 'Karl Foerster' radzi zostawić ok. jednej trzeciej rośliny i ostrzega, że zbyt mocne cięcie może jej zaszkodzić, ale na stronie trzcinnika ostrokwiatowego - ścinać kępy do ziemi⁷. Według Knoll Gardens ścięte źdźbła można zostawić na rabacie jako ściółkę albo kompostować¹⁴.

Cięcie 'Overdam' po kwitnieniu

Bawarski instytut LWG jako jedyne z naszych źródeł pisze o cięciu 'Overdam' po kwitnieniu: gdy kępy przytnie się po kwitnieniu, pstrość liści jest jeszcze lepiej widoczna na nowych przyrostach²¹. E-katalog ZSP radzi natomiast zostawić kępy 'Overdam' na zimę⁴ - więcej w części „Trawa zimą”.

Podział - kiedy i jak często

Według BOKU 'Karl Foerster' rozmnaża się wyłącznie przez podział, bo jest płonny⁹. Termin źródła podają różnie. RHS radzi dzielić trawy chłodnego klimatu, gdy ruszają, od późnej zimy do wczesnej wiosny, a na karcie 'Karl Foerster' - w połowie wiosny¹; BOKU - najlepiej wiosną⁹, a atlas roślin - bardzo wczesną wiosną³. E-katalog ZSP i Uniwersytet Wisconsin dopuszczają podział wiosną albo jesienią⁴¹², NC State - wiosną albo wczesną jesienią⁷, a Kansas State University - wczesną wiosną albo wczesną jesienią¹⁵. Colorado State University, pisząc o mroźnych i suchych zimach Kolorado, podaje, że 'Karl Foerster' i 'Overdam' można dzielić późnym latem i jesienią, ale wtedy sadzonki trzeba podlewać jesienią i zimą i ściółkować, bo inaczej przeschną i zginą¹⁷.

RHS radzi dzielić trzcinniki często, mniej więcej co 3 lata, żeby korzenie się nie zagęszczały i kępa nie traciła wigoru; regularny podział poprawia też przewiewność i zmniejsza ryzyko rdzy¹. Według Chicago Botanic Garden ze starszych kęp może wypadać środek, a podział przywraca im wigor⁸, a e-katalog ZSP radzi co kilka lat wykopać słabiej rosnące kępy 'Overdam', podzielić je i posadzić w nowych miejscach⁴. Trzcinnik krótkowłosy rozmnaża się według atlasu roślin z nasion albo przez podział wiosną³, a Walters Gardens radzi dzielić jego kępy albo przesadzać siewki wiosną¹¹.

Podlewanie i nawożenie

Trawy ozdobne potrzebują według Clemson bardzo mało nawozu: nadmiar azotu sprzyja chorobom, nadmiernemu wzrostowi i słabym źdźbłom, które się przewracają¹⁸. Uniwersytet Wisconsin pisze, że na jałowych glebach nawożenie może być potrzebne, żeby 'Karl Foerster' osiągnął pełną wysokość¹². Według NC State trawy chłodnolubne rosną najsilniej wiosną, gdy temperatura nie przekracza ok. 24°C, a latem zwykle niewiele przyrastają, ale zachowują barwę liści⁷; Morton Arboretum pisze z kolei, że w chłodnym, północnym klimacie trzcinnik ostrokwiatowy zachowuje się raczej jak trawa ciepłolubna i najwięcej przyrasta latem¹⁶. Walters Gardens radzi obficie podlewać 'Overdam' w upały¹¹.

Wiechy do wazonu

E-katalog ZSP pisze, że wiechy 'Karl Foerster' nadają się na kwiat cięty i do suchych bukietów⁴.

Czy zostawiać kępę na zimę

Według RHS część nadziemna trzcinnika zamiera na zimę, a wiosną od nasady wyrastają nowe pędy¹. W opisie 'Overdam' e-katalog ZSP radzi zostawić zaschnięte kępy do wiosny jako ozdobę oprószoną szronem i śniegiem, a zeszłoroczne źdźbła usunąć wczesną wiosną, przed wznowieniem wzrostu⁴; Chicago Botanic Garden pisze o 'Karl Foerster', że kwiatostany zwykle zostawia się na zimę, a całą roślinę ścina późną zimą⁸. Według Uniwersytetu Wisconsin w zimnym klimacie liście trzymają zieleń do późnej jesieni albo początku zimy, a potem żółkną do złotopłowej barwy¹².

Czy stoi prosto przez zimę

Źdźbła 'Karl Foerster' według NC State stoją prosto przez całą zimę⁷, a według Chicago Botanic Garden owocostany wcześnie się osypują, ale same źdźbła stoją przez zimę jak wartownicy⁸. Saksońska ocena traw ozdobnych opisuje 'Karl Foerster' jako sztywno wzniesiony i stabilny, niepokładający się²². RHS ostrzega jednak, że na odsłoniętych miejscach wiatr może zimą położyć zaschnięte wiechy, i radzi sadzić trzcinniki w osłoniętym miejscu¹. Według Washington State University pod ciężarem śniegu źdźbła z kwiatostanami kładą się do ziemi, ale większość po stopnieniu śniegu się podnosi¹⁹, a według Uniwersytetu Wisconsin po ulewnym deszczu albo silnym wietrze źdźbła mogą się położyć na wszystkie strony, ale po obeschnięciu szybko wracają do pionu¹². Kwiatostany 'Overdam' zdobią według e-katalogu ZSP jesienią i niemal całą zimę⁴.

Wiechy trzcinnika krótkowłosego źródła opisują różnie. Według RHS utrzymują się jeszcze zimą¹, a według e-katalogu ZSP i LWG zdobią także zimą⁴²¹; Missouri Botanical Garden i NC State piszą natomiast, że zwykle rozpadają się do początku zimy²⁷.

Mróz i strefy w Polsce

Według analizy danych z lat 1976-2011 z Polski zniknęła najsurowsza strefa mrozoodporności 5b; obszar Gór Świętokrzyskich autor analizy umieszcza w strefie 6a, a najłagodniejsza jest strefa 7b na wybrzeżu (sam Hel formalnie leży w strefie 8a)³. Atlas roślin daje trzcinnikowi ostrokwiatowemu i krótkowłosemu strefę 4³, a e-katalog ZSP - odmianie 'Karl Foerster' także strefę 4⁴. M. Snowarski pisze, że roślina posadzona w strefie o 2-3 przedziały (literowe) cieplejszej od swojej granicznej jest dość bezpieczna³. RHS ocenia 'Karl Foerster', 'Overdam' i trzcinnik krótkowłosy na H6, czyli mróz od -20 do -15°C - są zimotrwałe w całej Wielkiej Brytanii i północnej Europie¹. W próbie traw Uniwersytetu Vermont (strefa USDA 4a) trzcinnik ostrokwiatowy, 'Stricta' i krótkowłosy dostały za mrozoodporność najwyższą ocenę, 5 w skali 1-5, a 'Overdam' - 4²⁴. E-katalog ZSP pisze, że 'Overdam' jest w pełni mrozoodporny i nie wymaga okrywania⁴, a K. Pudelska z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie poleca wszystkie badane przez siebie trawy, w tym 'Karl Foerster', do chłodniejszych, wschodnich regionów Polski²³.

Gdy nie zdążysz posadzić przed zimą

Ziemia w doniczce stojącej na wierzchu może się wychłodzić do kilkunastu stopni mrozu (ok. od -13 do -17°C), a to może uszkodzić korzenie - jeśli nie zdążysz posadzić trzcinnika przed zimą, wkop doniczkę w ziemię³⁵. Chicago Botanic Garden uważa jesień za najlepszy termin sadzenia trzcinników, choć zwykle udaje się też wczesna wiosna⁸.

Czy trzcinnik się wysiewa

Missouri Botanical Garden pisze, że nasiona trzcinnika ostrokwiatowego są płonne², NC State - że posadzony w gruncie nie wytwarza żywotnych nasion i nie stanie się inwazyjny, a 'Karl Foerster' sam się nie wysiewa⁷, a Morton Arboretum - że nie daje żywotnych nasion i się nie wysiewa¹⁶. Archiwalna karta 'Karl Foerster' w bazie roślin Chicago Botanic Garden też podaje, że jest płonny i się nie wysiewa, ale R. Hawke w artykule tego ogrodu o próbach trzcinników pisze ostrożniej: rodzice mieszańca obficie się wysiewają, a sam mieszaniec rzadko zawiązuje płodne nasiona, co autor uważa za dużą zaletę⁸. W próbie Uniwersytetu Vermont trzcinnik ostrokwiatowy i 'Stricta' dostały najlepszą ocenę w kategorii inwazyjności²⁴.

Trzcinnik krótkowłosy może się wysiewać: atlas roślin podaje, że rozmnaża się z nasion, także przez samosiew³. Walters Gardens pisze, że na wilgotnych, zacienionych miejscach w niewielkim stopniu się wysiewa, ale łatwo to opanować¹¹, a Plant Select - że niechciane siewki trzeba usuwać, a ściółka z gruboziarnistej kory może samosiewowi zapobiec²⁰. Chicago Botanic Garden pisze, że doniesienia o samosiewie są różne, od minimalnego do agresywnego, radzi pilnować siewek zwłaszcza w wilgotnym cieniu i nad ciekami, a z powodu potencjalnej inwazyjności wpisał trzcinnik krótkowłosy na listę roślin do usunięcia z ogrodu⁸. W próbie Uniwersytetu Vermont krótkowłosy dostał najlepszą ocenę w kategorii inwazyjności²⁴, a w bazie GBIF nie ma z Polski żadnego jego zapisu - to brak zarejestrowanych zdziczeń, a nie dowód, że nie dziczeje³¹.

Czy się rozrasta

'Karl Foerster' rośnie kępą i według NC State tylko wolno rozrasta się kłączami⁷; e-katalog ZSP też opisuje jego kępy jako wolno rozrastające się⁴, a Chicago Botanic Garden pisze, że nie rozrasta się agresywnie⁸. BOKU zaznacza, że jest bardzo odporny i bujnie rośnie, więc nie należy sadzić obok niego zbyt słabych sąsiadów⁹. Trzcinnik krótkowłosy jest według Missouri Botanical Garden powoli rozrastającą się trawą kępową², a według NC State powoli rozrasta się kępami, choć w innym miejscu ta sama strona pisze, że rozprzestrzenia się kłączami⁷. O ekspansywnych dzikich trzcinnikach piszemy w części „Gatunki, nazwy i trzcinniki w Polsce”.

Pokładanie się

W cieniu trzcinnik ostrokwiatowy ma skłonność do pokładania się²⁷. Clemson pisze ogólnie o trawach ozdobnych, że nadmiar azotu w glebie może dawać słabe źdźbła, które się przewracają¹⁸. Po ulewie i pod śniegiem źdźbła trzcinnika ostrokwiatowego mogą się położyć, ale zwykle znów się podnoszą¹²¹⁹ - piszemy o tym w części „Trawa zimą”.

Choroby i szkodniki

Missouri Botanical Garden nie notuje u trzcinnika ostrokwiatowego poważnych szkodników ani chorób, ale radzi uważać na rdzę, zwłaszcza po długich okresach deszczu². Według NC State w gorące, parne albo mokre lata 'Karl Foerster' słabnie i jest podatny na rdzę⁷, a według RHS trzcinnik krótkowłosy może chorować na rdzę w mokre lata albo przy zbyt gęstym sadzeniu, natomiast na szkodniki jest na ogół odporny¹. Rdzę na 'Karl Foerster' wywołują grzyby z rodzaju Puccinia: w stanach Oregon i Waszyngton notowano na nim P. coronata, P. pygmaea i P. rhamni, a w zachodnim Oregonie choroba pojawia się wiosną²⁷. Rdza koronowa (Puccinia coronata) atakuje trawy z wielu rodzajów, w tym trzcinniki, a jej żywicielem pośrednim jest szakłak pospolity albo kruszyna pospolita⁵. Clemson pisze, że rdza czasem atakuje trawy chłodnolubne, ale po ścięciu rośliny zwykle szybko się regenerują¹⁸, a RHS - że regularny podział poprawia przewiewność i zmniejsza ryzyko rdzy¹.

W lipcu 2005 roku w ogrodzie w Barrington w stanie New Jersey 'Karl Foerster' miał silne uszkodzenia liści: małe, żółtobrązowe, owalne lub nieregularne plamy zlewały się aż do zamierania roślin, a sprawcą był grzyb Colletotrichum cereale - to pierwszy opis tego patogenu na trawie ozdobnej²⁸. To pojedynczy przypadek, a nie dane o tym, jak często choroba występuje²⁸. K. Pudelska z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie zwraca uwagę na stosunkowo małą podatność traw ozdobnych na choroby i szkodniki²³.

Jelenie i króliki

NC State uznaje 'Karl Foerster' za wysoce odporny na zgryzanie przez jelenie i króliki⁷, a Uniwersytet Rutgers ocenia trzcinniki jako rzadko uszkadzane przez jelenie, najwyżej w swojej skali, z zastrzeżeniem, że wynik zależy od lokalnej populacji zwierząt i pogody²⁹. To dane z USA.

Baza Kew uznaje rodzaj Calamagrostis Adans., opublikowany w 1763 roku, i przyjmuje w nim sto siedemdziesiąt siedem gatunków, rosnących w strefie umiarkowanej i subtropikalnej oraz w górach tropików⁶. Polska Wikipedia podaje, zależnie od ujęcia rodzaju, od około stu trzydziestu do stu osiemdziesięciu gatunków⁵. Trzcinniki to trawy wieloletnie - kłączowe, rozłogowe albo kępowe - o źdźbłach wysokości 10-200 cm²⁵. Gdy dwa gatunki trzcinnika rosną w tym samym miejscu, często tworzą mieszańce, które według niemieckiej Wikipedii są zawsze płonne, ale mogą się rozmnażać wegetatywnie⁵.

Trzcinnik ostrokwiatowy - mieszaniec dwóch rodzimych traw

Według bazy Kew trzcinnik ostrokwiatowy (Calamagrostis × acutiflora (Schrad.) DC., opublikowany w 1815 roku, pierwotnie jako Arundo × acutiflora Schrad. w 1806 roku) to mieszaniec trzcinnika leśnego (C. arundinacea) i trzcinnika piaskowego (C. epigejos), rodzimy od Europy po rosyjski Daleki Wschód⁶⁵. Missouri Botanical Garden pisze, że mieszaniec ten powstaje w naturze, ale dość rzadko². W bazie GBIF są z Polski cztery zapisy trzcinnika ostrokwiatowego, wszystkie spoza ogrodów: trzy dawne okazy zielnikowe z lat 1887, 1907 i 1921 (las koło Dębówka, zagajnik koło Brodów i kamieniołom w Niedowie, wtedy na ziemiach niemieckich), zapisane pod synonimem C. × arundinacea Wibel, oraz zapis z badań roślinności z 1970 roku z Puszczy Knyszyńskiej (stan na 23.10.2026)³¹. Nazwa Calamagrostis pochodzi od greckich słów kalamos (trzcina) i agrostis (rodzaj trawy), a epitet acutiflora - od łacińskich acutus (ostro zakończony) i flora (kwiat) i odnosi się do kształtu kwiatostanów²²⁵. Pochodzenia polskiej nazwy „trzcinnik” nasze źródła nie wyjaśniają. Niemiecka nazwa rodzaju, Reitgras, znaczy mniej więcej „trawa karczowisk” i nawiązuje do trzcinnika piaskowego, który rośnie na zrębach leśnych⁵.

'Karl Foerster' - odmiana z historią

Odmiana 'Karl Foerster' upamiętnia niemieckiego ogrodnika, hodowcę bylin i pisarza ogrodniczego Karla Foerstera (1874-1970), który od lat 1910-1911 prowadził szkółkę w Bornim pod Poczdamem i wprowadzał trawy do ogrodów⁵. Według Missouri Botanical Garden Foerster podobno znalazł tę roślinę w latach trzydziestych XX wieku w Ogrodzie Botanicznym w Hamburgu, a do handlu wprowadził ją w 1950 roku²; rok 1950 podają też NC State i Chicago Botanic Garden⁷⁸. Hoffman Nursery pisze, że roślinę z Hamburga uważano początkowo za formę trzcinnika piaskowego, a Foerster uznał ją za naturalnego mieszańca trzcinnika piaskowego i leśnego¹⁰. Odmianę wprowadzono pod nazwą 'Stricta', a obecną nazwę nadano jej na cześć Foerstera dopiero po jego śmierci⁹²¹; Hoffman Nursery tłumaczy zmianę tym, że zlatynizowane nazwy odmian są niedopuszczalne¹⁰. Do USA odmiana trafiła w 1964 roku, a w 2001 roku jako pierwsza trawa dostała tytuł Byliny Roku (Perennial Plant of the Year) amerykańskiego stowarzyszenia Perennial Plant Association¹⁰¹³. Od 2018 roku ma nagrodę RHS Award of Garden Merit¹. Według Missouri Botanical Garden to dziś najpopularniejsza w handlu odmiana trzcinnika ostrokwiatowego².

Trzcinnik krótkowłosy

Nazwy „trzcinnik krótkowłosy” używa atlas roślin, a e-katalog ZSP nazywa go trzcinnikiem krótkowłosowym³⁴. Pochodzi z Azji Wschodniej: USDA GRIN podaje jako jego ojczyznę Chiny, Japonię, Koreę i rosyjski Daleki Wschód³⁰, a atlas roślin opisuje go jako trawę kępkową z wilgotnych stanowisk na Dalekim Wschodzie, rosnącą na wilgotnych brzegach lasów³. Jego pozycja botaniczna jest sporna: baza Kew uznaje nazwę C. brachytricha za synonim trzcinnika leśnego, a jako osobny gatunek przyjmuje go Flora Japonii z 2020 roku⁶; USDA GRIN ujmuje go jako odmianę trzcinnika leśnego, C. arundinacea var. brachytricha³⁰, a RHS uznaje nazwę C. brachytricha za poprawną¹. Kwitnie od sierpnia do października³⁴, a rodzimy trzcinnik leśny - od czerwca do sierpnia⁵. Atlas roślin pisze, że w Polsce trzcinnik krótkowłosy jest tylko uprawiany - nie ma go w krajowym wykazie roślin rosnących dziko³, a w bazie GBIF nie ma z Polski żadnego zapisu tego gatunku - na świecie jest ich 2192, głównie z Japonii i Rosji (stan na 23.10.2026)³¹. Jego angielskie nazwy to m.in. Korean feather reed grass i Diamond Grass⁷, a niemiecka - Diamant-Reitgras⁹.

Źródła różnie oceniają, czy to trawa sezonu chłodnego. Walters Gardens, Hoffman Nursery, NC State i Missouri Botanical Garden nazywają trzcinnik krótkowłosy trawą ciepłolubną (sezonu ciepłego), w odróżnieniu od innych znanych trzcinników¹¹¹⁰⁷². Chicago Botanic Garden zalicza wszystkie trzcinniki do traw chłodnolubnych i pisze tylko, że krótkowłosy zielenieje nieco później⁸, a BOKU - że jego łukowate, lśniące liście pojawiają się już wczesną wiosną⁹.

Trzcinniki w polskiej przyrodzie

W Polsce rośnie dziko siedem gatunków trzcinnika w tradycyjnym ujęciu rodzaju albo osiem po włączeniu piaskownicy: trzcinnik lancetowaty, leśny, owłosiony, piaskowy, prosty, pstry i szuwarowy, a do tego mieszańce - trzcinnik wysmukły (C. ×gracilescens) i zwodniczy (C. ×hartmaniana)⁵. Trzcinnik leśny, jeden z rodziców trzcinnika ostrokwiatowego, jest pospolity niemal w całym kraju: to żywozielona trawa kępkowa o krótkich kłączach, do 1,2 m, rosnąca w kwaśnych dąbrowach, lasach i zaroślach; kwitnie w czerwcu-sierpniu, a jego kwiaty są wiatropylne⁵.

Drugi rodzic, trzcinnik piaskowy, jest w Polsce pospolity wszędzie. To gatunek pionierski ubogich nieużytków, odłogów i zrębów: ma silne kłącze z rozłogami podziemnymi do 100 cm długości, tworzy często rozległe łany, nierzadko jednogatunkowe, zagłusza inne rośliny, a w leśnictwie uchodzi za uporczywy chwast⁵. Badacze z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu nazywają go jedną z najbardziej ekspansywnych traw rozrastających się wegetatywnie: w Sudetach Środkowych degraduje łąki świeże, wypierając je zwartym frontem pędów, a gruba warstwa wolno rozkładających się martwych źdźbeł hamuje kiełkowanie nasion innych roślin³². Według pracy Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego najwyższą stałość i pokrycie osiąga w żwirowniach, piaskowniach i na terenach przemysłowych³³. Atlas roślin poleca go z kolei do przeciwerozyjnych darni na piaszczystych nasypach³. Trzcinnik piaskowy tworzy też nad Bałtykiem płonne mieszańce z piaskownicą zwyczajną⁵. W odróżnieniu od niego 'Karl Foerster' według NC State rośnie kępą i tylko wolno rozrasta się kłączami, a według Chicago Botanic Garden nie rozrasta się agresywnie⁷⁸.

Ekspansywne bywają też inne rodzime trzcinniki: trzcinnik lancetowaty, rosnący na mokrych glebach torfowych, podmokłych łąkach i w olsach, na mokrych glebach szybko tworzy jednogatunkowe połacie dzięki silnym rozłogom⁵, a trzcinnik owłosiony, którego w połowie XX wieku nie było na bieszczadzkich połoninach, po zaprzestaniu wypasu zaczął się tam pojawiać i wypierać borówczyska⁵. Żaden trzcinnik nie jest w Polsce objęty ochroną gatunkową - nie ma ich w rozporządzeniu o ochronie gatunkowej roślin z 2014 roku³⁴ - a na polskiej czerwonej liście z 2016 roku jest tylko trzcinnik prosty, gatunek torfowisk i podmokłych łąk, w kategorii NT, czyli bliski zagrożenia³⁵.