Sesleria (Sesleria)

Zbita, kłosokształtna wiecha seslerii jest okrągławo-jajowata do walcowatej, barwy łupkowoszarej, niebieskawej albo białawej⁵. RHS opisuje cały rodzaj jako zimozielone trawy kępowe o równowąskich liściach i gęstych, krótkich kwiatostanach późną wiosną albo latem¹.

Sesleria jesienna

RHS opisuje seslerię jesienną jako trawę do 60 cm, tworzącą schludną kępę szorstkich, równowąskich liści o barwie od żółtej do żółtozielonej; latem wyrastają nad nią wzniesione, kremowobiałe wiechy¹. E-katalog ZSP pisze o półkulistych, gęstych kępach wąskich, zielonocytrynowych, szorstkich liści szerokości do 4 mm i długości 20-30 cm⁴, Knoll Gardens - o kopulastych kępach żółtawych, niemal żółtozielonych liści⁷, NC State - o liściach limonkowozielonych⁶, a Colorado State University - oliwkowozielonych¹³. Według ogrodnika nowojorskiego parku High Line latem liście lekko płowieją, a gdy upał mija, wracają do jasnej zieleni¹⁰; jesienią według angielskiej Wikipedii przebarwiają się z jasnozielonych na żółtawobrązowe⁵, a według NC State - na brązowo albo miedziano⁶.

Termin kwitnienia źródła podają różnie: e-katalog ZSP i atlas roślin - lipiec-sierpień⁴³, RHS - lato¹, Hoffman Nursery - środek i późne lato⁸, NC State - od późnego lata do jesieni⁶, a Missouri Botanical Garden i bawarski instytut ogrodniczy LWG - wrzesień-październik²¹⁶. Chicago Botanic Garden w artykule o trawach pisze o drobnych białych kwiatach w środku lata, a na archiwalnej karcie rośliny podaje wrzesień-październik¹². Według e-katalogu ZSP wąskie, kłosokształtne wiechy wyrastają niewiele ponad liście⁴, według Missouri Botanical Garden kwiatostany wznoszą się do ok. 45 cm i jesienią stają się srebrzystobiałe², a NC State też opisuje je jako srebrzystobiałe⁶. Kłoski wyrastają po trzy na bezlistnych źdźbłach⁵. Colorado State University pisze o wąskich, purpurowawych kwiatostanach, które utrzymują się przez zimę¹³.

Sesleria Heufflera

Według RHS to gęstokępiasta trawa o wzniesionym pokroju, do ok. 70 cm; wiosną ma jasnozielone liście, które latem stają się niebieskozielone ze srebrzystym spodem¹. NC State pisze podobnie: wczesną wiosną liście są głównie zielone, do początku lata stają się niebieskie i takie zostają zimą⁶, a e-katalog ZSP - że liście mają z wierzchu woskowy nalot, a jesienią długo pozostają zielone⁴. Według e-katalogu ZSP tworzy gęste kępy do 50 cm, a już w kwietniu na pędach do 70 cm wyrastają czarne, walcowate wiechy długości do 3 cm z wysuniętymi żółtymi pylnikami⁴; atlas roślin podaje maj i wysokość 50-70 cm³. RHS pisze, że wczesną wiosną na smukłych pędach pojawiają się ciemnopurpurowe kłoski, z których wychodzą drobne białe kwiaty¹, a NC State opisuje kwiaty jako czarne, z kremowożółtymi pylnikami⁶. Angielska Wikipedia podaje źdźbła długości 30-70 cm i blaszki liściowe długości 20-35 cm, szerokości 2-3 mm⁵.

Sesleria skalna (błękitna)

RHS opisuje S. caerulea jako zwartą, kępiastą, zimozieloną trawę wysokości 10-50 cm; wiosną otwierają się drobne, jajowate, fioletowawe kwiatostany, które szybko płowieją¹. Według e-katalogu ZSP tworzy kępy miękkich liści wysokości 15-30 cm i kwitnie od marca do czerwca na źdźbłach 15-20 cm ponad liśćmi; kwiatostany są małe, kuliste, najpierw lekko purpurowe, a w pełni kwitnienia kremowobiałe⁴. Missouri Botanical Garden pisze o luźnych kępkach wysokości 15-30 cm i kwitnieniu od marca do czerwca, gdy zielonkawe kwiatostany przechodzą w srebrzyste², a Walters Gardens - o drobnych, purpurowoczarnych kwiatostanach późną wiosną nad kępą wysokości 15-20 cm¹⁵.

Liście seslerii skalnej są dwubarwne, ale źródła opisują ich strony odwrotnie: według RHS są z wierzchu niebieskozielone, a od spodu ciemnozielone i błyszczące¹, a według NC State i e-katalogu ZSP - z wierzchu zielone albo ciemnozielone, a od spodu niebieskawe albo srebrzystoniebieskie⁶⁴. Blaszki mają według e-katalogu ZSP do 10 cm długości i 3-8 mm szerokości⁴, a Missouri Botanical Garden opisuje je jako wąskie, skręcone, zielone z niebieskim odcieniem².

Knoll Gardens pisze, że wszystkie seslerie najlepiej rosną na otwartym, słonecznym stanowisku i przyjmują się w większości gleb, z wyjątkiem zbyt mokrych zimą⁷. Atlas roślin podaje dla całego rodzaju, że seslerie znoszą suszę i gleby zasadowe³, a według White Flower Farm znoszą więcej upału i suszy niż większość traw chłodnolubnych¹¹.

Sesleria jesienna

RHS poleca jej glebę umiarkowanie żyzną, wilgotną, ale przepuszczalną - kredową, gliniastą, gliniasto-piaszczystą albo piaszczystą - w słońcu albo półcieniu, przy każdej wystawie, także północnej, i ostrzega, że nie znosi gleb kwaśnych¹. E-katalog ZSP pisze, że woli gleby wapienne, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne albo suche, na stanowiskach od słonecznych po półcieniste, a w tabeli podaje odczyn zasadowy⁴. Atlas roślin poleca słońce albo lekkie ocienienie, pisze, że znosi suszę, i podaje, że preferuje glebę zasadową³. Chicago Botanic Garden poleca stanowisko od słonecznego do półcienistego i glebę od suchej do umiarkowanie wilgotnej¹².

Missouri Botanical Garden podaje, że sesleria jesienna znosi suszę, suchą glebę, erozję, sąsiedztwo orzecha czarnego i warunki miejskie², NC State - suszę, suchą glebę i zanieczyszczenia⁶, a amerykańska szkółka New Moon Nursery - suchy cień, zasolenie, suszę, odczyn zasadowy, wiele rodzajów gleby i trudne warunki miejskie⁹. Według ogrodnika parku High Line w Nowym Jorku wytrzymuje silny wiatr, rośnie równie dobrze w słońcu, co w półcieniu, a po ukorzenieniu znosi glebę suchą i średnio wilgotną¹⁰. Uniwersytet Stanowy Kansas podaje dla seslerii jesiennej stanowisko od częściowego słońca do pełnego cienia¹⁴.

Upał i parność

Missouri Botanical Garden pisze, że sesleria jesienna gorzej znosi upalne i wilgotne lato i słabo rosła w Kemper Center w St. Louis². New Moon Nursery pisze, że nie znosi letniego upału połączonego z dużą wilgotnością powietrza⁹, a ogrodnik parku High Line - że nie znosi skrajnego upału ani parności¹⁰. Według New Moon Nursery rośnie w całych USA z wyjątkiem gorących pustyń i gorących, wilgotnych stanów południowo-wschodnich⁹. Hoffman Nursery pisze o mieszańcu 'Greenlee Hybrid', że znosi lekki cień, a w najgorętszej porze dnia wręcz woli osłonę⁸.

Sesleria Heufflera

E-katalog ZSP pisze, że sesleria Heufflera wymaga gleby wapiennej i najlepiej rośnie w lekkim półcieniu⁴; atlas roślin opisuje jej naturalne siedliska - skały wapienne i gipsowe oraz otwarte, kamieniste zbocza - poleca jej glebę świeżą, umiarkowanie albo słabo wilgotną, i pisze, że znosi suszę³. LWG Veitshöchheim podaje ją jako zamiennik kosmatki śnieżnej (Luzula nivea) w dwóch mieszankach bylin: „Veitshöchheimer Blütensaum” - na stanowiska półcieniste, na słoneczne skraje zadrzewień, do lekkiego cienia starszych drzew i przed żywopłoty - i „Veitshöchheimer Farbensaum” na słoneczny skraj zadrzewień¹⁶.

Sesleria skalna (błękitna)

RHS zaleca seslerii skalnej glebę umiarkowanie żyzną, przepuszczalną, o odczynie obojętnym do lekko zasadowego, w pełnym słońcu albo w rozproszonym, ażurowym cieniu; jako typy gleby podaje kredową i gliniasto-piaszczystą¹. E-katalog ZSP poleca słońce albo półcień i przeciętną, umiarkowanie wilgotną glebę ogrodową, a odczyn podaje od lekko kwaśnego do obojętnego, pisząc, że to roślina tolerancyjna⁴. Missouri Botanical Garden zaleca średnią wilgotność gleby², a Chicago Botanic Garden - umiarkowaną¹². NC State wymienia seslerię skalną wśród roślin znoszących suszę, zanieczyszczenie powietrza i sąsiedztwo orzecha czarnego⁶, a Walters Gardens pisze, że po ukorzenieniu jest odporna na suszę¹⁵.

Pod nazwą S. caerulea źródła opisują jednak różne rośliny o różnych wymaganiach. Atlas roślin opisuje pod nią seslerię błotną, której potrzebne są gleby obojętne albo zasadowe, wilgotne, mogące być ciężkie i okresowo podmokłe³, a niemiecka Wikipedia - trawę kamienistych, suchych muraw, rosnącą wyłącznie na wapieniu⁵ - więcej w części „Nazwy i ochrona”.

O pierwszych tygodniach po posadzeniu piszemy we wpisie „Pielęgnacja bylin po posadzeniu”.

Kiedy sadzić

Hoffman Nursery pisze o seslerii 'Greenlee Hybrid', że jako trawę chłodnolubną najlepiej sadzić ją jesienią albo wiosną⁸. Chicago Botanic Garden zauważa, że sesleria jesienna jako trawa chłodnolubna wypuszcza liście wiosną dużo wcześniej niż trawy ciepłolubne, np. Sporobolus¹².

Ile roślin na metr kwadratowy

Atlas roślin podaje dla seslerii jesiennej rozstawę 28 × 28 cm, czyli 12 roślin na m², a dla seslerii Heufflera 33 × 33 cm, czyli 9 roślin na m²³; e-katalog ZSP dla seslerii Heufflera - 12 roślin na m²⁴. Brytyjska szkółka Knoll Gardens poleca dla seslerii jesiennej 5-7 roślin na m²⁷, a szkółka wysyłkowa Promesse de Fleurs dla całego rodzaju - tylko 4-5 roślin na m², w odstępach 30-60 cm, i pisze, że najlepszy efekt daje grupa 5-10 roślin¹⁷. Przy seslerii błotnej (w atlasie S. caerulea) atlas roślin podaje 11 roślin na m² (30 × 30 cm), a przy seslerii skalnej (S. albicans) - 12 roślin na m² (28 × 28 cm)³.

Czy sesleria zastąpi trawnik

NC State pisze, że sesleria skalna źle znosi deptanie, ale w miejscach o małym ruchu jest dobrym zamiennikiem trawnika⁶; e-katalog ZSP - że posadzona w dużych grupach może okrywać ziemię, ale nie znosi deptania⁴. Hoffman Nursery poleca seslerię jesienną zamiast trawnika, ale zaznacza, że takie trawy najlepiej sprawdzają się tam, gdzie nie ma intensywnego ruchu pieszego⁸, a New Moon Nursery ocenia jej tolerancję na deptanie (jako rośliny okrywowej) na umiarkowaną⁹. Według Hoffman Nursery trawom polecanym zamiast trawnika, w tym seslerii jesiennej, wystarczy jedno cięcie w roku, pod koniec zimy, zanim ruszy nowy wzrost, a jeśli ktoś chce, znoszą koszenie 2-3 razy w sezonie⁸.

Jak szybko rośnie po posadzeniu

Według RHS sesleria jesienna, skalna i Heufflera osiągają pełne rozmiary po 2-5 latach¹. Według White Flower Farm seslerie rosną intensywnie od wczesnej wiosny do nadejścia upałów¹¹, według High Line sesleria jesienna najsilniej rośnie w chłodnych miesiącach wiosny i jesieni¹⁰, a Hoffman Nursery zauważa, że zaczyna sezon niepozornie⁸. W próbie Uniwersytetu Stanowego Kansas sesleria jesienna dobrze radziła sobie w pierwszym roku, ale zimę przeżyło niewiele roślin¹⁴ - więcej w części „Trawa zimą”.

Kiedy przycinać seslerię

Źródła, które piszą o cięciu, radzą porządkować kępy późną zimą albo wiosną: Missouri Botanical Garden, New Moon Nursery, magazyn Fine Gardening i Hoffman Nursery - pod koniec zimy²⁹²⁶⁸, White Flower Farm - bardzo wczesną wiosną, zanim ruszy wzrost¹¹, Knoll Gardens - od wczesnej wiosny⁷, a RHS - wczesną albo w połowie wiosny¹. W mieszankach bylin LWG, w których sesleria Heufflera może zastąpić kosmatkę śnieżną, całe nasadzenie tnie się pod koniec zimy - w mieszance „Veitshöchheimer Blütensaum” w połowie lutego¹⁶.

Jak nisko przycinać

Tu źródła się różnią. RHS i BBC Gardeners' World radzą tylko usunąć zaschnięte liście i stare kwiatostany¹¹⁸, Knoll Gardens - skrócić liście do kilku cali (kilku centymetrów) nad ziemią⁷, Missouri Botanical Garden, Fine Gardening i White Flower Farm - ściąć kępy do ziemi²²⁶¹¹, a New Moon Nursery - wyczesać je albo ściąć przy ziemi⁹.

RHS zalicza seslerie do traw zimozielonych, którym zwykle wystarczy usunięcie martwych części - wyczesanie palcami albo grabiami, bez wycinania żywych liści - bo silnego cięcia nie zawsze dobrze znoszą¹. Przy seslerii jesiennej RHS radzi wiosną usunąć zaschnięte liście i stare pędy kwiatostanowe, a przy skalnej - usuwać zaschnięte liście w razie potrzeby¹. BBC Gardeners' World radzi wiosną przeczesać kępy seslerii skalnej dłońmi, żeby usunąć zaschnięte kwiatostany i liście¹⁸.

Knoll Gardens pisze, że pod koniec zimy liście mogą wyglądać dość nieporządnie i od wczesnej wiosny można je skrócić do kilku cali (kilku centymetrów) nad ziemią; seslerie najszybciej odrastają, gdy nie tnie się ich przy samej ziemi⁷. Missouri Botanical Garden radzi natomiast ścinać kępy seslerii jesiennej do ziemi późną zimą², New Moon Nursery - pod koniec zimy wyczesać je albo ściąć przy ziemi, żeby usunąć postrzępione liście i zrobić miejsce na nowe⁹, a magazyn Fine Gardening - ściąć kępy do ziemi pod koniec zimy²⁶. White Flower Farm radzi ścinać seslerie do ziemi bardzo wczesną wiosną, zanim ruszy wzrost, a tam, gdzie są zimozielone, tylko lekko przyciąć liście uszkodzone przez zimę¹¹.

Podział i rozmnażanie

RHS radzi dzielić seslerię jesienną wiosną, a seslerię Heufflera - wiosną, po kwitnieniu¹; wiosnę podają też ogrodnik parku High Line i atlas roślin¹⁰³. Walters Gardens pisze o seslerii skalnej, że kępy łatwo dzielić wiosną albo jesienią¹⁵, a White Flower Farm - że seslerie można dzielić wczesną wiosną albo jesienią, gdy trzeba albo żeby rozmnożyć rośliny¹¹. Seslerie rozmnaża się też z nasion: RHS podaje dla seslerii jesiennej wysiew w inspekcie wiosną albo jesienią, a dla seslerii Heufflera - nasiona albo podział¹; atlas roślin wymienia przy seslerii błotnej nasiona i podział wiosną³. Atlas roślin pisze też o seslerii błotnej, że starsze kępki zamierają od środka i przybierają kształt pierścienia³.

Podlewanie i nawożenie

RHS poleca seslerii jesiennej i skalnej glebę umiarkowanie żyzną¹. Hoffman Nursery pisze, że trawy i turzyce sadzone zamiast trawnika nie wymagają regularnego koszenia ani nawożenia, a wiele z nich po ukorzenieniu znosi suszę i nie potrzebuje dodatkowego podlewania⁸.

Czy sesleria jest zimozielona

RHS zalicza wszystkie seslerie do traw zimozielonych¹, a White Flower Farm pisze, że większość seslerii zostaje zielona przez zimę, a w łagodnym klimacie są zimozielone albo półzimozielone¹¹. Knoll Gardens zauważa jednak, że w ciepłym i suchym klimacie seslerie bywają zimozielone, ale w łagodnym i wilgotnym klimacie Wielkiej Brytanii lepiej uznawać je za półzimozielone - roślina ma skłonność do zachowania liści przez cały rok, ale pod koniec zimy mogą one wyglądać dość nieporządnie⁷.

O seslerii jesiennej źródła piszą różnie: dla RHS jest zimozielona¹, dla ogrodnika parku High Line - półzimozielona¹⁰, NC State podaje jej jesienne przebarwienie brązowe albo miedziane⁶, a e-katalog ZSP w opisie nazywa ją zimozieloną, ale w tabeli tej samej strony podaje liście opadające na zimę⁴. Colorado State University pisze, że jej wąskie, purpurowawe kwiatostany utrzymują się przez zimę¹³, a LWG - że zapewnia atrakcyjny wygląd zimą¹⁶. Sesleria Heufflera według NC State zostaje niebieska przez zimę⁶, a według e-katalogu ZSP jesienią długo pozostaje zielona⁴. Sesleria skalna jest zimozielona według RHS, e-katalogu ZSP i Chicago Botanic Garden¹⁴¹², a według Walters Gardens - w większości regionów¹⁵; atlas roślin opisuje seslerię błotną (w atlasie S. caerulea) jako częściowo zimozieloną³. LWG pisze o seslerii skalnej (S. albicans), że jej kępy zdobią także zimą¹⁶.

Czy ścinać seslerię na zimę

Nie - źródła, które piszą o cięciu, radzą porządkować kępy dopiero późną zimą albo wiosną¹²⁷¹¹; szczegóły w częściach „Kiedy przycinać seslerię” i „Jak nisko przycinać”.

Mróz i strefy w Polsce

Według analizy danych z lat 1976-2011 z Polski zniknęła najsurowsza strefa mrozoodporności 5b; Góry Świętokrzyskie autor analizy umieszcza w strefie 6a, a najłagodniejsza jest strefa 7b na wybrzeżu (sam Hel formalnie leży w strefie 8a)³. Atlas roślin daje seslerii jesiennej strefę 4, a seslerii Heufflera - strefę 5³; e-katalog ZSP - seslerii jesiennej strefę 4, a skalnej - 5⁴. Według tych oznaczeń seslerie ze strefą 4 albo 5 powinny zimować w całym kraju³⁴; RHS daje jednak seslerii Heufflera tylko H5 - szczegóły niżej¹.

RHS ocenia seslerię skalną i jesienną na H7, czyli mrozoodporność poniżej -20°C, w najostrzejszych kontynentalnych zimach Europy, a seslerię Heufflera - na H5, czyli od -15 do -10°C¹. Źródła amerykańskie podają strefy USDA: NC State - 4a-8b dla seslerii skalnej i 4a-9b dla jesiennej i Heufflera⁶, Missouri Botanical Garden - 5-8 dla skalnej i jesiennej², Hoffman Nursery - 4-7 dla jesiennej⁸, Colorado State University - 4b-5 dla jesiennej¹³, Chicago Botanic Garden - 4-9 dla Heufflera¹², a Walters Gardens - 4-9 dla skalnej¹⁵. W próbie Uniwersytetu Stanowego Kansas sesleria jesienna dobrze radziła sobie w pierwszym roku, ale zimę przeżyło niewiele roślin: w 2008 roku rosła tylko jedna, która zakwitła, ale nie była zbyt żywotna¹⁴.

Gdy nie zdążysz posadzić przed zimą

Ziemia w doniczce stojącej na wierzchu może się wychłodzić do kilkunastu stopni mrozu (ok. od -13 do -17°C), a to może uszkodzić korzenie - jeśli nie zdążysz posadzić seslerii przed zimą, wkop doniczkę w ziemię²⁵. Hoffman Nursery pisze o chłodnolubnej seslerii 'Greenlee Hybrid', że najlepiej sadzić ją jesienią albo wiosną⁸.

Czy sesleria się wysiewa

Źródła się różnią. New Moon Nursery pisze, że według doniesień sesleria jesienna rzadko wysiewa się sama w ogrodzie⁹, a magazyn Fine Gardening zalicza ją w opisie cech do roślin, które się wysiewają (bez szczegółów)²⁶. Według bazy rozsiewu przytoczonej w atlasie roślin nasiona seslerii jesiennej padają blisko - 50-99% w odległości 1-5 m od rośliny, a u seslerii błotnej - 10-100 cm³.

Czy się rozrasta

Sesleria jesienna tworzy według e-katalogu ZSP i atlasu roślin gęste kępy⁴³, a sesleria Heufflera jest według RHS i atlasu roślin trawą gęstokępiastą¹³; Missouri Botanical Garden pisze o seslerii skalnej, że rośnie w luźnych kępkach². Dzika sesleria skalna (S. albicans) ma natomiast według atlasu roślin krótkie rozłogi, a według polskiej Wikipedii pełzające kłącze; tworzy gęste, płaskie kępy, czyli wyrównaną darń³⁵.

Choroby i szkodniki

Według RHS seslerie jesienna, skalna i Heufflera są zwykle wolne od szkodników i chorób¹. Missouri Botanical Garden nie notuje u seslerii skalnej ani jesiennej poważnych problemów ze szkodnikami i chorobami², a według działu uprawy Hoffman Nursery mieszaniec 'Greenlee Hybrid' nie jest podatny na szkodniki i choroby, choć w uwagach dla producentów ta sama strona wymienia mszyce jako możliwego szkodnika⁸. Kłopotem bywa raczej upał i parność - przy seslerii jesiennej piszą o tym Missouri Botanical Garden, New Moon Nursery i High Line²⁹¹⁰ - i gleba zbyt mokra zimą⁷.

Zwierzęta

New Moon Nursery pisze, że sesleria jesienna jest mało smaczna dla jeleni i innych roślinożerców⁹ - to dane z USA. BBC Gardeners' World podaje, że dla seslerii skalnej nie zgłoszono działań toksycznych dla ludzi, kotów, psów, koni ani zwierząt gospodarskich¹⁸. Według tego samego źródła sesleria skalna przyciąga ptaki, bo daje nasiona, a nie wiadomo, by przyciągała pszczoły, motyle czy inne owady zapylające¹⁸.

Rodzaj Sesleria opisał Giovanni Antonio Scopoli w 1760 roku w dziele „Flora Carniolica”⁵. Nazwa upamiętnia Leonarda Seslera (zm. 1785), lekarza w Wenecji, który miał tam prywatny ogród botaniczny²; niemiecka Wikipedia dodaje, że był włoskim lekarzem i botanikiem i pomagał zakładać ogród botaniczny Filippa Farsettiego przy jego willi w Santa Maria di Sala koło Padwy⁵. Według polskiej Wikipedii, opartej na bazie Kew z 2023 roku, gatunków jest 36; rosną głównie w Europie, a poza nią w północno-zachodniej Afryce (Maroko) i w południowo-zachodniej Azji, aż po Iran⁵. Niemiecka Wikipedia podaje ich 26-28 i zastrzega, że ta sama nazwa bywa w różnych florach używana dla różnych gatunków⁵, a White Flower Farm - około 20¹¹. Atlas roślin opisuje rodzaj jako przeważnie górskie trawy kępkowe, wśród których są też gatunki tworzące gęste darnie; większość rośnie w obszarze śródziemnomorskim na skałach wapiennych albo gipsowych i na okresowo suchych, kamienistych zboczach³. Niemiecka nazwa rodzaju to Blaugräser⁵. Angielska nazwa „moor grass” pochodzi według Missouri Botanical Garden od europejskich wrzosowisk (moors), na których te trawy rosną².

Sesleria jesienna

Gatunek opisał Scopoli w 1771 roku jako Phleum autumnale, a obecną nazwę nadał mu F.W. Schultz⁵. Pochodzi z południowo-wschodniej Europy i jest pospolity na Bałkanach i w wapiennych górach wschodnich Alp⁵; RHS podaje zasięg od Włoch po Półwysep Bałkański¹, NC State - południową Europę i Kaukaz⁶, a atlas roślin opisuje ją jako trawę gęstokępkową z południowej Europy po Kaukaz, rosnącą w świetlistych lasach i na murawach nawapiennych³. To jedyna sesleria na liście nagród RHS Award of Garden Merit - dostała ją w 2018 roku¹. Według New Moon Nursery to ulubiona trawa projektanta ogrodów Pieta Oudolfa; sadzi się ją masowo na High Line w Nowym Jorku i w Lurie Garden w Chicago⁹. Jej niemiecka nazwa to Herbst-Blaugras⁵, a angielska - autumn moor-grass¹.

Sesleria Heufflera

Według angielskiej Wikipedii rośnie dziko w środkowej, południowo-wschodniej i wschodniej Europie oraz na Kaukazie⁵, a atlas roślin podaje zasięg od Bałkanów do Przedkaukazia, na skałach wapiennych i gipsowych i na otwartych, kamienistych zboczach; w Polsce jest tylko uprawiana³. Polską nazwę źródła piszą różnie: atlas roślin - „sesleria Heuflera”, a e-katalog ZSP i polska Wikipedia - „sesleria Heufflera”³⁴⁵. Pochodzenia epitetu heufleriana nasze źródła nie wyjaśniają. Niemiecka nazwa to Grünes Kopfgras⁵, a angielskie według RHS - Balkan blue grass albo green moor-grass¹.

Inne seslerie w ogrodach

Atlas roślin wymienia wśród seslerii uprawianych spoza flory Polski seslerię lśniącą (S. nitida), wysoką na 50-90 cm, seslerię Sadlera (S. sadleriana), wysoką na 30-50 cm i kwitnącą w marcu-kwietniu, a także seslerię srebrzystą (S. argentea) i seslerię wielką (S. robusta)³. O seslerii lśniącej i ogrodowych mieszańcach piszemy w części „Odmiany”.

Nazwa Sesleria caerulea oznacza w źródłach różne rośliny. Niemiecka Wikipedia nazywa tak trawę rosnącą na wapieniu (Kalk-Blaugras), a S. albicans i S. varia uważa za jej synonimy; wyjaśnia też, że przez błąd w ustaleniu, do której rośliny odnosi się opis Linneusza, nazwą S. caerulea nazywano przez pewien czas inny gatunek - seslerię błotną (Moor-Blaugras, S. uliginosa)⁵. W naszej szkółce i w sklepie S. caerulea nazywamy seslerią skalną, tak jak na etykietach w naszych doniczkach. Atlas roślin, za bazą Kew z 2024 roku, przypisuje nazwę S. caerulea właśnie seslerii błotnej - polskie nazwy na tej stronie to „sesleria błotna” i „sesleria błękitna”, a S. uliginosa jest synonimem - natomiast seslerię skalną opisuje pod nazwą S. albicans, z synonimem S. varia³. Światowa lista roślin naczyniowych Kew (WCVP, w bazie GBIF) przyjmuje S. caerulea, S. albicans i S. uliginosa jako trzy osobne gatunki, a S. varia uznaje za synonim S. caerulea²⁰; World Flora Online przyjmuje S. caerulea (z synonimami m.in. S. varia i S. caerulea var. uliginosa), a jednocześnie jako osobne gatunki S. albicans i S. uliginosa²¹. Bawarski instytut LWG utożsamia S. albicans z S. caerulea subsp. varia¹⁶.

Różne są też podawane zasięgi. RHS pisze, że S. caerulea rośnie dziko w Wielkiej Brytanii i Irlandii¹, a według listy Kew Wielka Brytania, Irlandia i Islandia należą tylko do zasięgu S. albicans; zasięg S. caerulea obejmuje według tej listy m.in. Szwecję, Finlandię, kraje bałtyckie, Polskę, Niemcy, Czechy i Słowację, Austrię, Szwajcarię, Włochy, Węgry, Rumunię i Bułgarię, a S. uliginosa - tylko Czechy i Słowację oraz Polskę²⁰. Missouri Botanical Garden podaje jako ojczyznę seslerii błękitnej Skandynawię i wschodnią Europę², a e-katalog ZSP - Europę Środkową i Szwecję⁴. Niemiecka Wikipedia opisuje Kalk-Blaugras jako roślinę rosnącą wyłącznie na wapieniu, na kamienistych murawach suchych i naskalnych, na ubogich murawach i w suchych borach sosnowych; uchodzi ona za wskaźnik ubogiej i wapiennej gleby i za roślinę pionierską⁵. Szwajcarska baza Info Flora podaje dla S. caerulea skały wapienne, murawy i widne lasy, głównie od piętra górskiego po alpejskie¹⁹.

Seslerie dziko rosnące w Polsce

Krajowa lista roślin naczyniowych (Mirek i in. 2020, przytaczana w polskiej Wikipedii) podaje cztery gatunki seslerii rosnące dziko w Polsce: seslerię Bielza (S. bielzii), błotną (S. uliginosa), skalną (S. varia, w bazie Kew S. albicans) i tatrzańską (S. tatrae); osobnej S. caerulea na tej liście nie ma⁵.

Sesleria skalna rośnie w Polsce w Tatrach, w Pieninach i nad dolną Nidą, na skałach i murawach, głównie wapiennych i gipsowych; tworzy dość gęste kępy do 50 cm, ma pełzające kłącze i płaskie, sztywne liście z wyraźnym białym brzegiem, a kwitnie od kwietnia do czerwca⁵. Atlas roślin pisze, że ma krótkie rozłogi i tworzy gęste, płaskie kępy, czyli wyrównaną darń; jej walorem w ogrodzie jest bardzo wczesny start wegetacji, już w marcu, i dobrze komponuje się z wczesnowiosennymi kwiatami cebulowymi³. LWG pisze, że w naturze ta rodzima roślina pionierska utrzymuje intensywnymi korzeniami nawet wapienne piargi na zboczach¹⁶.

Sesleria tatrzańska rośnie tylko w Polsce i na Słowacji; według polskiej Wikipedii jest w Tatrach bardzo pospolita, głównie w piętrze kosówki i halnym⁵, a według atlasu roślin - dość częsta, na halach i skałach, zwłaszcza wapiennych³. Atlas roślin nazywa ją endemitem zachodniokarpackim i wymienia też Śnieżnik Kłodzki³, a polska Wikipedia - jedno stanowisko w Sudetach, koło Jaskini Niedźwiedziej⁵. Ma fiołkowogranatowe kłoski i kwitnie od maja do sierpnia, czasem powtarza kwitnienie jesienią⁵. Sesleria Bielza rośnie w Polsce tylko na jednym stanowisku, na Kopie Bukowskiej w Bieszczadach Zachodnich, na wysokości 1290-1320 m n.p.m.; w Polskiej czerwonej księdze (2014) i na czerwonej liście (2016) ma kategorię CR, czyli krytycznie zagrożona³.

Sesleria błotna jest w Polsce rzadka: rośnie w Niecce Nidziańskiej na mokrych łąkach, kwitnie w maju i czerwcu, ma płaskie, sine liście z woskowym nalotem i źdźbła do 50 cm⁵. Atlas roślin podaje jako jej siedliska wilgotne łąki i zasadowe torfowiska niskie na marglach³, a e-katalog ZSP w osobnym wpisie o seslerii błotnej - gleby wapienne, podmokłe i bagienne⁴.

Ochrona

Jedyną seslerią w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2014 roku w sprawie ochrony gatunkowej roślin jest sesleria błotna (Sesleria uliginosa), objęta ochroną częściową; seslerii tatrzańskiej, skalnej ani Bielza w nim nie ma²². Sesleria błotna jest chroniona od 2014 roku, a na polskiej czerwonej liście z 2016 roku ma kategorię VU, czyli narażona³⁵. E-katalog ZSP pisze, że sesleria błękitna jest w naturze rzadka i objęta ochroną gatunkową⁴, ale rozporządzenie wymienia tylko seslerię błotną²². Zakazy sprzedaży, posiadania i pozyskiwania dotyczą dziko występujących roślin gatunków chronionych; wobec roślin innych niż dziko występujące, np. z uprawy, rozporządzenie wprowadza jeden zakaz - umyślnego wprowadzania do środowiska przyrodniczego²². Dlatego seslerii z ogrodu nie wysadzaj w miejscach dzikiej przyrody.