Aster (Aster)
Aster alpejski kwitnący wiosną i astry jesienne: słońce, gleba, mączniak, podział i zima
W naszej ofercie są dwie bardzo różne grupy astrów. Aster alpejski (Aster alpinus) to niska bylina gór Europy, Azji i Ameryki Północnej, w Polsce rosnąca dziko tylko w Tatrach i Pieninach; kwitnie w maju i czerwcu1. Aster karłowaty (Symphyotrichum dumosum, dawniej Aster dumosus) pochodzi z Ameryki Północnej i kwitnie od sierpnia do października1.
Astry alpejskie mamy w kolorze fioletowym ('Violet'), różowym ('Happy End') i białym ('White'), a jesienne - m.in. kuliste 'Alpha Purple Rocket' i 'Alpha Light Pink' z serii Alpha hodowli Florensis5, różowoczerwoną 'Alice Haslam', purpurową 'Jenny' i białą 'Apollo'34. Obie grupy lubią słońce, ale astry alpejskie potrzebują gleby przepuszczalnej i wapiennej, a jesienne - żyznej i umiarkowanie wilgotnej34.
Aster alpejski i astry jesienne
Aster alpejski
Aster alpejski ma grube, rozgałęzione kłącze, rozety liści przy ziemi i pędy zwykle 10-20 cm, każdy z jednym koszyczkiem: fioletowe kwiaty języczkowe wokół żółtego środka1. RHS opisuje go jako rozrastającą się kępę do 25 cm z koszyczkami do 5 cm3, a e-katalog Związku Szkółkarzy Polskich - jako rozety szarozielonych liści, z których w maju i czerwcu wyrastają pędy 20-30 cm z koszyczkami ok. 4 cm4. Odmiana 'Albus' kwitnie na biało4.
Aster karłowaty - jesienny
Aster karłowaty tworzy kępy z wąskich, lancetowatych liści, a od późnego lata do jesieni zakwita drobnymi koszyczkami - białymi, różowymi albo purpurowymi, z żółtym środkiem, który z czasem ciemnieje3. Odmiany w naszej ofercie są niskie: 'Alice Haslam' 30-40 cm, 'Apollo' 30-45 cm, 'Jenny' 40-50 cm4. 'Jenny' ma według RHS półpełne do pełnych, czerwonopurpurowe koszyczki do 5 cm3, 'Alice Haslam' - pojedyncze, różowoczerwone34, a 'Apollo' tworzy półkuliste kępy obsypane białymi koszyczkami podobnymi do dużych stokrotek4. Seria Alpha ma według hodowcy niemal kulisty pokrój i jest najwcześniejszą serią astrów na rynku5.
Stanowisko i gleba
Aster alpejski - słońce i wapień
Aster alpejski rośnie w górach na półkach i w szczelinach skał, na wapiennym żwirku i w niskich murawach; jest wapieniolubny i ciepłolubny, częściej rośnie po południowej stronie skał1. RHS radzi umiarkowanie żyzną, przepuszczalną glebę w otwartym, słonecznym miejscu3, a e-katalog ZSP - glebę żyzną, przepuszczalną i wapienną4.
Astry jesienne - słońce i wilgoć
Aster karłowaty rośnie według RHS w słońcu albo w półcieniu, w glebie żyznej, wilgotnej, ale przepuszczalnej3. 'Alice Haslam' i 'Jenny' według RHS nie znoszą zimowego zastoju wody3, a 'Apollo' według e-katalogu ZSP - nadmiaru wilgoci w glebie, zwłaszcza zimą4. E-katalog ZSP zaznacza, że astry jesienne uprawiane w pełnym słońcu są mniej podatne na mączniaka4.
Z naszej szkółki
Astry uprawiamy w doniczkach i w doniczkach wysyłamy je do klientów. Nie prowadzimy obserwacji astrów w gruncie - o kwitnieniu, cięciu i zimowaniu w ogrodzie piszemy według źródeł, a tu o tym, co znamy z produkcji i z zamówień.
Co dostaniesz w paczce
Dostaniesz młody aster w doniczce; rozmiar doniczki podajemy na karcie rośliny. Rośliny wysyłamy do końca października. Jak wygląda aster w paczce, zależy od miesiąca wysyłki i od grupy:
| wiosna | aster alpejski - rozeta liści, w maju często z pąkami albo kwiatami; astry jesienne - młoda kępka liści |
| lato | aster alpejski - kępka liści po kwitnieniu; astry jesienne - zwarta kępa, pod koniec lata z pąkami |
| jesień | astry jesienne - kępa z pąkami albo w pełni kwitnienia; aster alpejski - rozeta liści |
Więcej w częściach „Sadzenie, cięcie i podział” i „Aster zimą”. Nasza sadzonka kwitnie już w roku posadzenia.
Uwagi z uprawy w doniczkach
W uprawie w doniczkach nie zauważyliśmy u astrów mączniaka, kłopotów z nadmiarem wody, mszyc, ślimaków ani strat zimą.
Kiedy klienci kupują astry
Najwięcej astrów klienci zamawiają od sierpnia do września, najwięcej w wrześniu.
Zamówienia z ostatnich dwóch lat, także z Allegro; odświeżane co miesiąc. Pokazują, kiedy klienci zamawiali, a nie najlepszy termin sadzenia.
Sadzenie, cięcie i podział
Sadzenie
E-katalog ZSP radzi sadzić aster alpejski w ogrodzie skalnym albo na przedzie mniejszych rabat, w małych grupach, 11 roślin na m²4.
Cięcie i ściółka
Polska Wikipedia radzi przycinać aster karłowaty przy ziemi po przekwitnięciu1, a RHS - wyściółkować glebę po jesiennym cięciu3.
Podział
Astry jesienne rozrastają się podziemnymi rozłogami, więc co kilka lat trzeba je odmładzać - wykopać i podzielić4. RHS radzi dzielić aster karłowaty co trzeci rok, wiosną, i sadzić tylko młode, silne pędy3. Aster alpejski rozmnaża się przez podział wiosną albo z sadzonek3.
Mączniak i szkodniki
RHS wymienia przy astrach mączniaka prawdziwego, szarą pleśń, plamistości liści i więdnięcie, a ze szkodników - ślimaki (zwłaszcza na młodych pędach), mszyce i węgorki3. 'Jenny' według e-katalogu ZSP często choruje na mączniaka4.
Aster zimą
Mrozoodporność
RHS daje astrowi alpejskiemu i 'Alice Haslam' najwyższą ocenę H7, a astrowi karłowatemu i 'Jenny' - H6 (od -20 do -15°C)3. Polska Wikipedia podaje dla astra alpejskiego strefy 3-91, a e-katalog ZSP - strefę 3; dla 'Apollo' strefę 4, a dla 'Alice Haslam' i 'Jenny' - 54. Według analizy M. Snowarskiego (roczne minima temperatur z lat 1976-2011) najsurowsza strefa na jego mapie Polski to 6a2.
Zimą szkodzi mokra ziemia
Astry jesienne nie znoszą zimowego zastoju wody34.
Gdy nie zdążysz posadzić przed zimą
Ziemia w doniczce stojącej na wierzchu może się wychłodzić do kilkunastu stopni mrozu (ok. od -13 do -17°C), a to może uszkodzić korzenie - jeśli nie zdążysz posadzić astra przed zimą, wkop doniczkę w ziemię6.
Odmiany
Najczęściej wybierane
Kolejność według zamówień z ostatniego roku, także z Allegro.
Astry w naszej ofercie
| Odmiana | Wysokość | Kolor | Kwitnienie | Strefa | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|
| A. alpinus 'Happy End' chwilowo brak | 20-40 cm | różowe | V-VI | 3 | aster alpejski o różowych kwiatach; e-katalog ZSP (gatunek): V-VI, 20-30 cm, gleba wapienna, strefa 3 |
| A. alpinus 'Violet' | 20-40 cm | fioletowe | V-VI | 3 | aster alpejski; e-katalog ZSP: fioletowoniebieskie kwiaty języczkowe, żółty środek, V-VI, 20-30 cm, gleba wapienna, strefa 3; RHS: pełne słońce, H7 |
| A. alpinus 'White' | 20-40 cm | białe | V-VI | 3 | aster alpejski o białych kwiatach; e-katalog ZSP opisuje podobny 'Albus': białe kwiaty z żółtym środkiem, V-VI, 20-30 cm |
| A. dumosus 'Alice Haslam' chwilowo brak | 20-40 cm | różowe | VIII-X | 4 | RHS: S. novi-belgii 'Alice Haslam', duże, pojedyncze, czerwone do różowych kwiaty od lata do połowy jesieni, H7; e-katalog ZSP: 30-40 cm, rozrasta się rozłogami, IX-X, strefa 5 |
| A. dumosus 'Alpha Light Pink' chwilowo brak | 20-40 cm | różowe | VIII-X | 4 | seria Alpha hodowli Florensis: niemal kulisty pokrój bez przycinania i bez regulatorów wzrostu |
| A. dumosus 'Alpha Purple Rocket' chwilowo brak | 20-40 cm | fioletowe | VIII-X | 4 | seria Alpha hodowli Florensis: niemal kulisty pokrój bez przycinania i bez regulatorów wzrostu |
| A. dumosus 'Apollo' chwilowo brak | 20-40 cm | białe | VIII-X | 4 | e-katalog ZSP: karłowa, półkuliste kępy 30-45 cm, białe koszyczki z żółtym środkiem VIII-X, nie znosi nadmiaru wilgoci zimą, gleba zasadowa, strefa 4 |
| A. dumosus 'Jenny' chwilowo brak | 20-40 cm | purpurowe | VIII-X | 4 | RHS: S. novi-belgii 'Jenny', 30-40 cm, półpełne do pełnych, czerwonopurpurowe koszyczki do 5 cm, H6; e-katalog ZSP: 40-50 cm, IX, często choruje na mączniaka, strefa 5 |
Dane z kart produktów; uwagi według RHS, e-katalogu Związku Szkółkarzy Polskich i Florensis. Kwitnienie - termin podawany dla rośliny. Strefa - strefa USDA.
Warte uwagi, których nie uprawiamy
Polska Wikipedia wymienia wśród odmian astra alpejskiego m.in. 'Albus' i 'Dunkle Schöne'1.
Gatunki i nazwy
Aster alpejski w Tatrach
Aster alpejski rośnie w strefie okołobiegunowej i w górach Europy, Azji i Ameryki Północnej; w Polsce tylko w Tatrach i Pieninach, w polskich Tatrach do 2000 m, a w Alpach nawet do 3195 m1. Kwiaty zapylają błonkówki, a owoce roznosi wiatr1. Atlas roślin wymienia go wśród rodzimych gatunków górskich2.
Aster, który już nie jest astrem
Aster karłowaty dawniej należał do rodzaju Aster jako Aster dumosus; dziś botanicy zaliczają go do rodzaju Symphyotrichum, ale nowej polskiej nazwy nie utworzono1. RHS zalicza też 'Alice Haslam' i 'Jenny' do astra nowobelgijskiego (S. novi-belgii)3, a e-katalog ZSP - do grupy Dumosus4.
Z czym łączyć
Aster alpejski nadaje się do ogrodów skalnych i na przód niewielkich rabat4. Polska Wikipedia poleca aster karłowaty na rabaty i do obsadzania skarp i murków1.
Klienci najczęściej kupują astry razem z:
Zestawienie z prawdziwych zamówień z ostatnich dwóch lat. Wspólne zamówienie nie znaczy jeszcze wspólnej rabaty - przed posadzeniem sprawdź stanowisko na karcie rośliny.
Pytania
Kiedy kwitnie aster?
Zależy od grupy. Aster alpejski kwitnie w maju i czerwcu, a aster karłowaty od sierpnia do października.
Czym różni się aster alpejski od jesiennego?
Aster alpejski to niska roślina gór, kwitnąca wiosną, z pojedynczym koszyczkiem na pędzie, lubiąca wapienną, przepuszczalną glebę. Aster karłowaty pochodzi z Ameryki Północnej, kwitnie jesienią wieloma drobnymi koszyczkami i lubi glebę żyzną i wilgotną.
Czy aster alpejski rośnie dziko w Polsce?
Tak, ale tylko w Tatrach i Pieninach, na skałach i w niskich murawach, często na wapieniu.
Gdzie posadzić aster alpejski?
W pełnym słońcu, w przepuszczalnej, wapiennej glebie - w ogrodzie skalnym albo na przedzie niewielkiej rabaty.
Czy astry jesienne rosną w półcieniu?
Tak, brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze podaje słońce albo półcień. Katalog Związku Szkółkarzy Polskich zaznacza jednak, że w pełnym słońcu astry mniej chorują na mączniaka.
Jak chronić astry przed mączniakiem?
Sadzić je w pełnym słońcu i co kilka lat odmładzać przez podział. Według katalogu Związku Szkółkarzy Polskich szczególnie podatna jest 'Jenny'.
Kiedy dzielić astry?
Astry jesienne co kilka lat, wiosną, sadząc tylko młode, silne pędy - rozrastają się podziemnymi rozłogami i bez podziału słabną.
Czy astry są mrozoodporne?
Tak. Aster alpejski ma najwyższą brytyjską ocenę mrozoodporności, a astry jesienne niewiele niższą. Astrom jesiennym zimą szkodzi mokra ziemia. Sadzonkę, której nie zdążysz posadzić przed zimą, wkop razem z doniczką w ziemię.
Czy astry trzeba przycinać?
Aster karłowaty przycina się przy ziemi po przekwitnięciu, a po jesiennym cięciu warto wyściółkować glebę.
Czy astry przyciągają pszczoły?
Katalog Związku Szkółkarzy Polskich pisze, że pyłek i nektar astra 'Apollo' zwabiają pszczoły i motyle. Aster alpejski zapylają błonkówki.
Czym jest seria Alpha?
To astry karłowate hodowli Florensis o niemal kulistym pokroju, który według hodowcy uzyskują bez przycinania i bez regulatorów wzrostu. To najwcześniejsza seria astrów na rynku.
Dlaczego aster karłowaty nazywa się astrem, skoro nie jest już astrem?
Dawniej należał do rodzaju Aster, a dziś botanicy zaliczają go do rodzaju Symphyotrichum. Nowej polskiej nazwy nie utworzono, więc nadal mówimy o nim aster.
Wybierz aster alpejski na wiosenny skalniak albo aster jesienny, który zakwitnie, gdy reszta rabaty już kończy.
Zobacz astry w sklepie →Przeczytaj też
Jak powstało to hasło
Tekst zredagowano z pomocą narzędzi AI wyłącznie na podstawie faktów ze źródeł wymienionych niżej, danych z zamówień naszego sklepu i informacji o naszej produkcji sadzonek w doniczkach. Nie prowadzimy obserwacji astrów w gruncie - to, co piszemy o roślinach w ogrodzie, pochodzi ze źródeł. Przypisy sprawdzono ze źródłami zdanie po zdaniu. Zdjęcia bez innego podpisu pochodzą z naszej szkółki.
Opracowanie: Wojciech Borowski
Wojciech i Magdalena Borowscy od 2013 roku prowadzą szkółkę Byliny Farm w Starym Łomie, w której uprawiają byliny i trawy ozdobne w doniczkach i wysyłają je do ogrodów w całej Polsce. W 2025 roku dołączył do nich Bartosz - kolejne pokolenie ogrodników w rodzinie. W katalogu dzielą się sprawdzoną wiedzą o roślinach z oferty szkółki i spoza niej, opartą na próbach odmian, danych hodowców i ogrodów botanicznych.
Źródła
- Wikipedia (pl): „Aster alpejski”, „Aster karłowaty”.
- M. Snowarski, atlas-roslin.pl: Aster alpinus (aster alpejski); „Strefy mrozoodporności (USDA)”.
- Royal Horticultural Society: RHS Plants - Aster alpinus, Symphyotrichum dumosum, S. novi-belgii 'Alice Haslam', S. novi-belgii 'Jenny'.
- Związek Szkółkarzy Polskich, e-katalog roślin: Aster alpinus, A. alpinus 'Albus', Aster 'Alice Haslam', 'Jenny', 'Apollo'.
- Florensis: Aster dumosus Alpha®.
- Iowa State University Extension: „Overwintering Unplanted Trees, Shrubs and Perennials” (2025).