Lobelia (Lobelia)
Lobelia okazała Starship, szkarłatna i fioletowoniebieska: wilgoć, słońce, cięcie i zimowanie
Lobelia, po polsku też stroiczka (Lobelia), to rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych13. W naszej ofercie jest lobelia okazała (Lobelia ×speciosa) z serii Starship: szkarłatna 'Starship Scarlet' o ciemnych, brązowozielonych liściach i czarnych pędach oraz fioletowoniebieska 'Starship Blue' o świeżozielonych liściach34. Obie tworzą wyprostowane kępy z kłosami kwiatów latem, a 'Starship Scarlet' kwitnie też jesienią3.
Lobelie lubią głęboką, żyzną i stale wilgotną glebę, w słońcu albo w półcieniu3. Najważniejsza jest zima: seria Starship jest według hodowcy mrozoodporna do strefy 64, a RHS radzi chronić ją na zimę suchą ściółką i zaznacza, że bywa krótkowieczna3 - więcej w części „Lobelia zimą”.
Kępy, liście i kłosy kwiatów
Kępy i liście
Lobelie z serii Starship to wyprostowane, kępiaste byliny, które na zimę zamierają3. 'Starship Scarlet' ma według RHS wąskie, ciemne, brązowozielone liście i czarne pędy, a 'Starship Blue' - wąskie, świeżozielone liście z ząbkowanym brzegiem3. Hodowca zaznacza, że 'Starship Blue' jest jedyną odmianą serii o zielonych, a nie brązowych liściach i jest o 15-20 cm wyższa od pozostałych4.
Kłosy kwiatów
'Starship Scarlet' ma kłosy rurkowatych, dwuwargowych, jaskrawoszkarłatnych kwiatów, które rozwijają się z ciemnoczerwonych pąków latem i jesienią3. 'Starship Blue' ma wysokie pędy głęboko fioletowoniebieskich kwiatów od połowy do końca lata3, a Walters Gardens podaje kwitnienie od połowy lata do wczesnej jesieni5. Hodowca podaje wysokość 51-61 cm dla 'Starship Scarlet' i 61-71 cm dla 'Starship Blue'4. Według hodowcy i Walters Gardens kwiaty przyciągają motyle, a w Ameryce także kolibry45.
Stanowisko i gleba
Słońce albo półcień
RHS podaje dla obu odmian stanowisko słoneczne albo półcieniste, osłonięte3. Walters Gardens pisze, że przy dostatku wilgoci lobelia okazała dobrze rośnie w słońcu, a w suchszej glebie trzeba ją sadzić w półcieniu5. Hodowca dodaje, że seria lubi ciepło, wysoką wilgotność powietrza i wilgotną glebę4.
Gleba stale wilgotna
RHS radzi sadzić lobelie w glebie głębokiej, żyznej i trwale wilgotnej - przy 'Starship Blue' poleca nawet ogród bagienny3. Walters Gardens nazywa lobelię okazałą idealną rośliną do miejsc wilgotnych, np. nad oczkiem czy w zagłębieniach terenu: łatwo znosi mokre podłoże, ale toleruje też glebę przepuszczalną; wilgoć jest niezbędna, ale woda nie może stać5. Dla obu odmian RHS podaje odczyn kwaśny, obojętny albo zasadowy3.
Z naszej szkółki
Lobelie uprawiamy w doniczkach i w doniczkach wysyłamy je do klientów. Nie prowadzimy obserwacji lobelii w gruncie - o kwitnieniu, cięciu i zimowaniu w ogrodzie piszemy według źródeł, a tu o tym, co znamy z produkcji i z zamówień.
Co dostaniesz w paczce
Dostaniesz młodą lobelię w doniczce; rozmiar doniczki podajemy na karcie rośliny. Rośliny wysyłamy do końca października. Jak wygląda lobelia w paczce, zależy od miesiąca wysyłki:
| wiosna | kępka młodych liści, jeszcze bez pędów kwiatowych |
| lato | kępa z pędami, często z pąkami albo kwiatami |
| jesień | kępa z przekwitającymi pędami, liście zaczynają zasychać |
Hodowca opisuje serię Starship jako byliny kwitnące już w pierwszym roku4. Więcej w częściach „Sadzenie, cięcie i podział” i „Lobelia zimą”. Nasza sadzonka kwitnie już w roku posadzenia.
Uwagi z uprawy w doniczkach
Lobelie przetrzymujemy zimą w doniczkach w tunelach. Są wrażliwe na zimowe przelanie - zimą podłoże nie może być mokre.
Kiedy klienci kupują lobelie
Najwięcej lobelii klienci zamawiają od maja do czerwca, najwięcej w maju.
Zamówienia z ostatnich dwóch lat, także z Allegro; odświeżane co miesiąc. Pokazują, kiedy klienci zamawiali, a nie najlepszy termin sadzenia.
Sadzenie, cięcie i podział
Sadzenie
Hodowca podaje rozstawę 36-41 cm4. Lobelie najlepiej sadzić tam, gdzie gleba latem nie przesycha35.
Cięcie
RHS radzi ściąć przekwitłe kłosy - przy 'Starship Scarlet' po kwitnieniu, przy 'Starship Blue' jesienią3. Walters Gardens radzi jednak przycinać lobelię dopiero wiosną, bo liście chronią zimą korzenie, a usuwanie przekwitłych kwiatów poprawia wygląd rośliny5.
Podział
Lobelie z serii Starship rozmnaża się przez podział - przy 'Starship Blue' RHS podaje wiosnę3.
Ślimaki i choroby
Przy obu odmianach RHS wymienia ślimaki, zgniliznę szyjki korzeniowej i wirusa3.
Rękawice
Lobelia jest szkodliwa po zjedzeniu, także dla zwierząt domowych, i podrażnia skórę - RHS radzi pracować przy niej w rękawicach3. Lobelia szkarłatna zawiera trujące alkaloidy, m.in. lobelinę6.
Lobelia zimą
Strefa 6 i sucha ściółka
Hodowca serii Starship podaje mrozoodporność w strefach 6-104, Walters Gardens - w strefach 6-105, a RHS daje obu odmianom ocenę H5 (od -15 do -10°C)3. Przy 'Starship Blue' RHS radzi chronić roślinę na zimę suchą ściółką i zaznacza, że bywa krótkowieczna3; Walters Gardens także zaleca ściółkę i przycinanie dopiero wiosną5. Według analizy M. Snowarskiego (roczne minima temperatur z lat 1976-2011) najsurowsza strefa na jego mapie Polski to 6a2.
Atlas roślin pisze, że większość lobelii pochodzi z cieplejszych stref i w Polsce uprawia się je jako kwiaty sezonowe; jako pewnie zimującą w polskim gruncie bylinę wymienia tylko lobelię wielką (L. siphilitica)2. Dla niej RHS radzi chronić szyjkę korzeniową na zimę grubą, suchą ściółką3.
Gdy nie zdążysz posadzić przed zimą
Ziemia w doniczce stojącej na wierzchu może się wychłodzić do kilkunastu stopni mrozu (ok. od -13 do -17°C), a to może uszkodzić korzenie - jeśli nie zdążysz posadzić lobelii przed zimą, wkop doniczkę w ziemię7.
Odmiany
Lobelie w naszej ofercie
| Odmiana | Wysokość | Kolor | Kwitnienie | Strefa | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|
| lobelia okazała Starship Blue | 40-60 cm | fioletowo-niebieskie | VII-IX | 6 | RHS: [Starship Blue] ('Pas1302712'), świeżozielone, ząbkowane liście, głęboko fioletowoniebieskie kwiaty od połowy do końca lata, słońce albo półcień, H5, bywa krótkowieczna; PanAmerican Seed: 61-71 cm, jedyna w serii o zielonych liściach; Walters Gardens: 71-81 cm, strefa 6 |
| lobelia okazała Starship Scarlet | 40-60 cm | czerwone | VII-IX | 6 | RHS: [Starship Scarlet] ('Pas905521'), wąskie, ciemne, brązowozielone liście, czarne pędy, jaskrawoszkarłatne kwiaty latem i jesienią, słońce albo półcień, H5; PanAmerican Seed: 51-61 cm, kwitnie w pierwszym roku, strefa 6 |
Dane z kart produktów; uwagi według RHS, hodowcy PanAmerican Seed i Walters Gardens. Kwitnienie - termin podawany dla rośliny. Strefa - strefa USDA.
Warte uwagi, których nie uprawiamy
Na zimę najpewniejsza jest lobelia wielka (L. siphilitica) o niebieskich kwiatach - według atlasu roślin jedyna lobelia, pewnie zimująca w polskim gruncie2. Hodowca serii Starship oferuje też inne kolory tej serii4.
Gatunki i nazwy
Lobelie w Polsce
Jedynym gatunkiem lobelii w polskiej florze jest lobelia jeziorna (L. dortmanna) - roślina wodna, objęta ochroną ścisłą, na Czerwonej Liście w kategorii zagrożonych2. Znana z balkonów stroiczka przylądkowa (L. erinus) to bylina z Afryki Południowej, uprawiana w Polsce jako kwiat jednoroczny2.
Lobelia szkarłatna i lobelia wielka
Lobelia szkarłatna (L. cardinalis), zwana też lobelią czerwoną albo stroiczką szkarłatną1, rośnie dziko w obu Amerykach, od południowo-wschodniej Kanady po północną Kolumbię, a jej czerwone kwiaty zapylają głównie kolibry6. RHS opisuje ją jako bylinę do 90 cm o jaskrawoszkarłatnych kwiatach długości 5 cm, do gleby podmokłej, z oceną mrozoodporności H33. Lobelia wielka (L. siphilitica) ma niebieskie kwiaty od późnego lata do połowy jesieni i ocenę H53.
Z czym łączyć
Walters Gardens poleca lobelię okazałą do miejsc wilgotnych, nad oczka i w zagłębienia terenu5. Hodowca pisze, że seria Starship sprawdza się na rabatach i w doniczkach, zarówno w nasadzeniach sezonowych, jak i bylinowych4.
Klienci najczęściej kupują lobelie razem z:
Zestawienie z prawdziwych zamówień z ostatnich dwóch lat. Wspólne zamówienie nie znaczy jeszcze wspólnej rabaty - przed posadzeniem sprawdź stanowisko na karcie rośliny.
Pytania
Czy lobelia okazała zimuje w gruncie?
Seria Starship jest według hodowcy mrozoodporna do strefy 6, a brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze radzi chronić ją na zimę suchą ściółką i zaznacza, że bywa krótkowieczna. Polski atlas roślin jako pewnie zimującą w Polsce wymienia tylko lobelię wielką.
Jak zabezpieczyć lobelię na zimę?
Okryć kępę suchą ściółką i nie przycinać jej jesienią - szkółka Walters Gardens radzi ciąć dopiero wiosną, bo liście chronią zimą korzenie. Ważne, żeby zimą nie stała woda.
Czy lobelia rośnie w cieniu?
W półcieniu tak. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze podaje słońce albo półcień, a szkółka Walters Gardens radzi półcień zwłaszcza tam, gdzie gleba jest suchsza.
Czy lobelia lubi mokrą glebę?
Tak, potrzebuje gleby głębokiej, żyznej i stale wilgotnej - dobrze rośnie nad oczkiem wodnym i w zagłębieniach terenu. Woda nie powinna jednak stać w miejscu.
Kiedy kwitnie lobelia okazała?
'Starship Scarlet' latem i jesienią, 'Starship Blue' od połowy do końca lata, a według szkółki Walters Gardens do wczesnej jesieni. Hodowca pisze, że seria kwitnie już w pierwszym roku.
Czy lobelię trzeba przycinać?
Przekwitłe kłosy można ściąć po kwitnieniu albo jesienią, ale szkółka Walters Gardens radzi zostawić liście na zimę i przyciąć roślinę dopiero wiosną.
Czy lobelia jest trująca?
Tak. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ogrodnicze podaje, że jest szkodliwa po zjedzeniu, także dla zwierząt domowych, i podrażnia skórę - warto pracować przy niej w rękawicach.
Czym różni się 'Starship Scarlet' od 'Starship Blue'?
Kolorem kwiatów i liści. 'Starship Scarlet' ma szkarłatne kwiaty, ciemne, brązowozielone liście i czarne pędy, a 'Starship Blue' - fioletowoniebieskie kwiaty i świeżozielone liście. 'Starship Blue' jest też wyższa.
Czy lobelia przyciąga motyle?
Tak, hodowca i szkółka Walters Gardens piszą, że przyciąga motyle, a w Ameryce także kolibry.
Czy lobelia rośnie dziko w Polsce?
Tylko lobelia jeziorna - roślina wodna, objęta ochroną ścisłą. Lobelie ogrodowe, takie jak lobelia okazała, pochodzą z Ameryki.
Czy lobelię okazałą można uprawiać w donicy?
Hodowca pisze, że seria Starship dobrze rośnie w doniczkach i większych pojemnikach. Ziemia w donicy musi być stale wilgotna, ale bez stojącej wody.
Czy lobelia to ta sama roślina co balkonowa stroiczka?
To ten sam rodzaj, ale inny gatunek. Balkonowa stroiczka przylądkowa jest niska i uprawia się ją jako kwiat jednoroczny, a lobelia okazała to wysoka bylina z kłosami kwiatów.
Wybierz lobelię do wilgotnego miejsca - szkarłatną albo fioletowoniebieską.
Zobacz lobelie w sklepie →Przeczytaj też
Jak powstało to hasło
Tekst zredagowano z pomocą narzędzi AI wyłącznie na podstawie faktów ze źródeł wymienionych niżej, danych z zamówień naszego sklepu i informacji o naszej produkcji sadzonek w doniczkach. Nie prowadzimy obserwacji lobelii w gruncie - to, co piszemy o roślinach w ogrodzie, pochodzi ze źródeł. Przypisy sprawdzono ze źródłami zdanie po zdaniu. Zdjęcia bez innego podpisu pochodzą z naszej szkółki.
Opracowanie: Wojciech Borowski
Wojciech i Magdalena Borowscy od 2013 roku prowadzą szkółkę Byliny Farm w Starym Łomie, w której uprawiają byliny i trawy ozdobne w doniczkach i wysyłają je do ogrodów w całej Polsce. W 2025 roku dołączył do nich Bartosz - kolejne pokolenie ogrodników w rodzinie. W katalogu dzielą się sprawdzoną wiedzą o roślinach z oferty szkółki i spoza niej, opartą na próbach odmian, danych hodowców i ogrodów botanicznych.
Źródła
- Wikipedia (pl): „Lobeliowe”, „Rośliny akwariowe”.
- M. Snowarski, atlas-roslin.pl: Lobelia (lobelia); „Strefy mrozoodporności (USDA)”.
- Royal Horticultural Society: RHS Plants - Lobelia ×speciosa [Starship Scarlet] i [Starship Blue] (Starship Series), Lobelia cardinalis, Lobelia siphilitica.
- PanAmerican Seed (hodowca serii Starship): Lobelia Starship Scarlet, Lobelia Starship Blue.
- Walters Gardens: Lobelia ×speciosa Starship Blue.
- Wikipedia (en): „Lobelia cardinalis”.
- Iowa State University Extension: „Overwintering Unplanted Trees, Shrubs and Perennials” (2025).