Mikołajek (Eryngium)

Mikołajek płaskolistny wyrasta według Flora of China z grubego, zdrewniałego korzenia palowego⁸; flora Gleasona i Cronquista też opisuje zgrubiały, drewniejący korzeń palowy¹⁵. Polska Wikipedia, za Florą polską, nazywa tę podziemną część zgrubiałym, pionowym kłączem⁶. Jak korzeń palowy wpływa na przesadzanie, piszemy w części „Sadzenie i pielęgnacja”.

Gatunek ma dwa rodzaje liści: dolne są długoogonkowe, niepodzielone, jajowato okrągłe, z sercowatą nasadą i kolczasto ząbkowane, a górne - siedzące, dłoniasto 3-5-sieczne, kolczasto piłkowane i niebieskosine⁶. Według Missouri Botanical Garden liście odziomkowe tworzą różyczkę wysoką do ok. 15 cm i szeroką do ok. 35 cm; są eliptyczne do podłużnych, głęboko ząbkowane i ciemnozielone². W sprawie kolców niekonsekwentne jest NC State: pisze w jednym miejscu, że gatunek nie jest kolczasty i ma płaskie, nieuzbrojone liście, a w innym - że jego kolczaste liście są odporne na zgryzanie³.

Łodygi są według Missouri Botanical Garden sztywne, rozgałęzione i fioletowoniebieskie; wyrastają z różyczki latem i niosą liczne jajowate główki podobne do ostu². Polska Wikipedia pisze, że łodygi rozgałęziają się górą i tam są zwykle niebiesko nabiegłe⁶, a klucz atlasu roślin podaje jako cechę rozpoznawczą gatunku, że w górze roślina jest sinoniebieska do fioletowej⁴. Flora of China opisuje jednak łodygi jako szarobiałe do purpurowych, a płatki jako bladoniebieskie⁸, a NC State pisze, że im więcej słońca dostaje roślina, tym intensywniej niebieskie są kwiaty³. Błękitna górna część rośliny nie jest cechą tylko tego gatunku - RHS pisze, że u niektórych mikołajków górna część rośliny jest nabiegła metalicznym błękitem¹.

Główki i kwiaty

Kwiaty są zebrane w liczne kulistawe lub jajowate główki do 1,5 cm wysokości, na szczytach odgałęzień; każdą główkę wspiera 5-8 wąskolancetowatych podsadek, na brzegu rzadko kolczastych⁶. NC State opisuje główkę jako kulisto-walcowaty baldach o średnicy ok. 5 cm, gęsto wypełniony drobnymi, stalowo fioletowoniebieskimi kwiatkami i otoczony wąskim kołnierzem kolczastych, niebieskozielonych podsadek³. Korony kwiatów są niebieskie, rzadziej białawe⁶.

Jak wysoka rośnie

Źródła podają różne wysokości. Polskie: polska Wikipedia, za kluczem Rutkowskiego, zwykle 30-60 cm, rzadziej do 100 cm⁶, atlas roślin do 1 m, przy średniej wysokości 45 cm według bazy Lososovej i in. (2023), na którą się powołuje⁴, e-katalog ZSP do 100 cm⁵. Inne europejskie: niemiecka Wikipedia 40-70 cm, czasem 30-100 cm⁶, wiedeński uniwersytet BOKU 30-70 cm⁹. Z USA: Missouri Botanical Garden - łodygi do ok. 80 cm², flora Gleasona i Cronquista - do 1 m¹⁵. Niska odmiana 'Blue Hobbit' ma według RHS i Benary ok. 30 cm¹¹² - wysokości odmian podajemy w tabeli odmian.

Kiedy kwitnie

Atlas roślin i e-katalog ZSP podają kwitnienie od czerwca do września⁴⁵, podobnie Missouri Botanical Garden i NC State²³, a niemiecka Wikipedia - w Europie Środkowej od czerwca do września, czasem do października⁶. Polska Wikipedia, za kluczem Rutkowskiego, podaje lipiec-wrzesień⁶, Flora of China dla Chin - lipiec-sierpień⁸, a flora Gleasona i Cronquista dla północno-wschodnich USA - czerwiec-lipiec¹⁵. 'Blue Hobbit' kwitnie według e-katalogu ZSP od czerwca do sierpnia⁵, a według RHS latem i wczesną jesienią¹. W pięcioletniej brytyjskiej próbie R. Rollings i D. Goulsona mikołajek płaskolistny kwitł najwyżej jedenaście tygodni w roku, między 25. a 37. tygodniem²¹.

Mikołajek płaskolistny opisał w 1753 roku Linneusz w dziele Species Plantarum; baza Kew uznaje tę nazwę za przyjętą i podaje dziewięć synonimów, m.in. Eryngium planifolium⁷. Cały rodzaj liczy według Kew dwieście pięćdziesiąt cztery przyjęte gatunki⁷, według Flora of China od dwustu dwudziestu do dwustu pięćdziesięciu, zwłaszcza z Ameryki Południowej⁸, a według polskiej Wikipedii około dwustu trzydziestu-dwustu czterdziestu pięciu; Wikipedia nazywa go też rodzajem najbardziej skomplikowanym taksonomicznie w rodzinie selerowatych⁶.

Mikołajki w Polsce i w ogrodach

W Polsce dziko rosną trzy gatunki: mikołajek nadmorski (E. maritimum), polny (E. campestre) i płaskolistny⁶. Płaskolistny bywa mylony z polnym: polny ma szarozielone pędy, białawe kwiaty i podzielone liście dolne, a jego łodyga rozgałęzia się od nasady; płaskolistny ma niepodzielone liście odziomkowe i w górze jest sinoniebieski do fioletowego⁶⁴. Wśród gatunków uprawianych w Polsce polska Wikipedia wymienia m.in. mikołajek alpejski (E. alpinum), ametystowy (E. amethystinum), iberyjski (E. bourgatii), olbrzymi (E. giganteum), jukkolistny (E. yuccifolium) i agawolistny (E. agavifolium)⁶. Według angielskiej Wikipedii w całym rodzaju nazwano około dwustu pięćdziesięciu odmian, a najwięcej ma ich mikołajek płaskolistny⁶.

Skąd nazwy

Nazwa rodzaju Eryngium pochodzi według Missouri Botanical Garden od starogreckiej nazwy rośliny, której używał Teofrast, prawdopodobnie dla mikołajka polnego; może też nawiązywać do kłującej natury tych roślin². Epitet planum znaczy „płaski”: NC State odnosi go do płaskich, nieuzbrojonych liści³, niemiecka Wikipedia podaje, że Linneusz przejął go z dzieła Pinax Caspara Bauhina z 1623 roku⁶, a atlas roślin tłumaczy łacińskie planus jako „płaski, równy”⁴. Pochodzenia polskiej nazwy „mikołajek” żadne z przeczytanych źródeł nie wyjaśnia.

Po angielsku gatunek nazywa się blue eryngo albo flat sea holly (angielska Wikipedia), flat-leaved eryngo (RHS) i sea holly (Missouri Botanical Garden, NC State)⁶¹²³; angielska Wikipedia zaznacza, że mikołajków nie należy mylić z prawdziwymi ostrokrzewami (Ilex)⁶. Niemieckie nazwy to Flachblatt-Mannstreu, Flachblatt-Edeldistel i Flachblättriger Mannstreu, a nazwa rodzajowa Mannstreu ma się wywodzić od używania mikołajka polnego w czarach miłosnych⁶. Mimo nazwy Edeldistel („szlachetny oset”) mikołajek nie jest ostem - według BOKU jest bliżej spokrewniony z pietruszką i marchwią niż z prawdziwymi ostami z rodziny astrowatych⁹.

Naturalny zasięg mikołajka płaskolistnego sięga według Kew od wschodniej części Europy Środkowej po Mongolię i zachodnie Himalaje; obejmuje m.in. Polskę, Niemcy, Austrię, Czechy, Słowację, Węgry, Rumunię, Ukrainę, Kazachstan, zachodnią Syberię, Ałtaj i Sinciang⁷. Poza nim Kew podaje gatunek jako introdukowany (obcy) m.in. w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Danii, Norwegii, Szwecji i Finlandii, na rosyjskim Dalekim Wschodzie oraz w wielu stanach USA i prowincjach Kanady⁷. Niemiecka Wikipedia nazywa go w Ameryce Północnej i w Europie Północnej neofitem, czyli gatunkiem obcym, przeniesionym tam przez człowieka⁶.

Mikołajek płaskolistny w Polsce

Atlas roślin, za krajową listą roślin naczyniowych z 2020 roku, uznaje mikołajek płaskolistny za rodzimy gatunek flory Polski i opisuje go jako nieczęsty, rosnący głównie wzdłuż Wisły i Odry, na murawach i przydrożach⁴. Według polskiej Wikipedii jest w Polsce dość rzadki i rozmieszczony bardzo nierównomiernie: dość pospolity w dolinach Wisły i Bugu, na Kujawach, Wyżynie Lubelskiej i w Niecce Nidziańskiej, rośnie też w dolinie Odry na Dolnym Śląsku, a w górach go brak⁶. Rośnie na suchych murawach i pastwiskach, na przydrożach i odłogach⁶; w Austrii jego stanowiska to według niemieckiej Wikipedii łąki o zmiennej wilgotności, pastwiska, brzegi rzek i wały, a najlepiej rośnie na glebach piaszczystych⁶.

Mikołajek płaskolistny nie jest w Polsce objęty ochroną gatunkową - w rozporządzeniu o ochronie gatunkowej roślin z 2014 roku jedynym mikołajkiem jest nadmorski²². Na Śląsku uchodzi jednak za gatunek zagrożony: w 2007 roku znaleziono nowe stanowisko na Śląsku Opolskim, na północny zachód od wsi Lipki - ok. 150 osobników na 50 m² wałów Odry i poboczy dróg; autorzy opisu z 2008 roku pisali, że zagraża mu planowana modernizacja wałów²³. W Niemczech i w Austrii uchodzi za gatunek skrajnie zagrożony wyginięciem; w Austrii zna się tylko bardzo rzadkie stanowiska w regionie panońskim - w dolinie Morawy, w Dolnej Austrii⁶.

Mikołajek nadmorski - pod ścisłą ochroną

Mikołajek nadmorski rośnie w Polsce dziko tylko na wybrzeżu Bałtyku - na wydmach nadmorskich, także na plażach i w zagłębieniach międzywydmowych; liczniejsze populacje są już tylko lokalnie, m.in. na Mierzei Wiślanej, w rezerwacie Mechelińskie Łąki, między Helem a Jastarnią i na odcinku od Darłówka do Łazów⁶. Jest pod ścisłą ochroną gatunkową od 1946 roku, a nad Zatoką Gdańską chroniło go już zarządzenie policyjne z 1902 roku - według Wikipedii najwcześniej w Europie⁶. W rozporządzeniu z 2014 roku figuruje pod pozycją 153 wykazu roślin objętych ochroną ścisłą; wobec dziko rosnących okazów obowiązują m.in. zakazy umyślnego zrywania, pozyskiwania, zbioru i przetrzymywania²². Na polskiej czerwonej liście z 2016 roku ma kategorię VU, czyli narażony⁴. Wśród zagrożeń Wikipedia wymienia zrywanie kwitnących pędów na dekoracje, przesadzanie roślin do przydomowych ogródków, erozję i zalesianie wydm, turystykę i wprowadzanie róży pomarszczonej⁶. Dziko rosnących mikołajków nadmorskich nie wolno więc zrywać ani wykopywać²²; atlas roślin pisze zresztą, że gatunek jest stosunkowo trudny w uprawie ogrodowej i źle znosi przesadzanie⁴.

Mikołajek polny i alpejski

Za naturalne stanowiska mikołajka polnego polska Wikipedia uznaje tylko te na zachodnich krańcach kraju, w dolinie Odry; gdzie indziej gatunek notuje się na pojedynczych, rozproszonych stanowiskach jako introdukowany i dziczejący⁶. Atlas roślin ocenia go ostrożniej - jako takson o niepewnym statusie we florze Polski, „być może antropofit”; opisuje go jako rzadki, na południu kraju, a na północy zawlekany, rosnący na suchych murawach i w miejscach ruderalnych⁴. Mikołajek polny jest na liście gatunków wskaźnikowych siedliska przyrodniczego Natura 2000 6210 - muraw kserotermicznych²⁴; w rozporządzeniu o ochronie gatunkowej roślin go nie ma²². Mikołajek alpejski rośnie w Polsce tylko w uprawie; dziko występuje w Alpach, górach Jura i Górach Dynarskich, na wysokości 1500-2300 m n.p.m., wyłącznie na podłożu wapiennym⁶. Jego ametystowe kwiatostany zachowują urodę także po zasuszeniu, dlatego zbierano je tak intensywnie, że naturalne stanowiska zostały przetrzebione; gatunek jest chroniony w większości krajów, w których rośnie, a na czerwonej liście IUCN ma kategorię „bliski zagrożenia”⁶.

RHS zaleca mikołajkowi płaskolistnemu pełne słońce i glebę suchą, przepuszczalną, ubogą do umiarkowanie żyznej, z ochroną przed zimową mokrością¹. RHS podaje gleby wapienne (kredowe), średnie (ang. loam) i piaszczyste, zawsze przepuszczalne, wystawę zachodnią lub południową i zaznacza, że roślina jest odporna na suszę¹. W przewodniku po całym rodzaju RHS pisze, że bardzo żyzne gleby są dla mikołajków nieodpowiednie, podobnie jak stanowisko w cieniu, a większość gatunków lubi glebę bardzo przepuszczalną¹. NC State poleca pełne słońce i przepuszczalną glebę piaszczystą lub średnią³, polska Wikipedia - słoneczne stanowisko i suchą, piaszczystą glebę⁶, a firma nasienna Johnny's Selected Seeds - suchą, piaszczystą glebę¹¹. Atlas roślin podaje stanowisko słoneczne i glebę świeżą, pisze, że roślina znosi suszę i ma niskie wymagania co do gleby⁴. BOKU opisuje mikołajek płaskolistny jako cenną, niebiesko kwitnącą roślinę strukturalną na gorące i suche stanowiska, znoszącą suszę i ubogą glebę⁹, a e-katalog ZSP pisze o 'Blue Hobbit', że dzięki długiemu korzeniowi palowemu dobrze znosi suszę i rośnie nawet w czystym piasku⁵. NC State pisze, że gatunek znosi słone, nadmorskie wiatry³, Johnny's - że znosi zasolenie¹¹, a perennials.com - że 'Blue Hobbit' znosi gorące, suche stanowiska i gleby zasolone¹³.

Żyzna gleba - pędy mogą się wykładać

NC State pisze, że na żyznych glebach rośliny mogą się wyciągać i przewracać³, a Missouri Botanical Garden - że na zbyt żyznej glebie albo poza pełnym słońcem wysokie rośliny mogą się pokładać². Według czeskiej szkółki Havlis nawożenie mikołajków jest zbędne, bo więcej azotu daje miękki wzrost i wyleganie¹⁰. Ogród botaniczny Uniwersytetu Waszyngtońskiego pisze, że na żyźniejszych glebach mikołajkom może się przydać lekka podpora, żeby kolczaste pędy się nie wykładały¹⁶.

Sucha gleba i podlewanie

NC State i Missouri Botanical Garden piszą, że mikołajek płaskolistny jest podatny na zgniliznę korzeni i potrzebuje suchej gleby³². Johnny's Selected Seeds pisze, że jest wrażliwy na nadmierne podlewanie¹¹, a szkółka Havlis radzi podlewać go tylko przy przedłużającej się suszy, bo poza tym wystarczają opady¹⁰. W przyrodzie rośnie jednak nie tylko w suchych miejscach - w Austrii także na łąkach o zmiennej wilgotności i na brzegach rzek⁶.

Odczyn

RHS dopuszcza odczyn kwaśny, obojętny lub zasadowy¹, a NC State pisze, że mikołajek płaskolistny toleruje szeroki zakres pH gleby³. E-katalog ZSP nazywa 'Blue Hobbit' rośliną tolerancyjną i podaje odczyn od lekko kwaśnego do obojętnego⁵.

O pierwszych tygodniach po posadzeniu piszemy we wpisie „Pielęgnacja bylin po posadzeniu”.

Sadzenie i rozstawa

E-katalog ZSP zaleca 5 roślin na m² i sadzenie pojedynczo albo po 2-3, np. na łące kwietnej⁵; atlas roślin podaje 4-5 roślin na m², czyli rozstawę 45-50 cm⁴, a Johnny's Selected Seeds - rozstawę 45-60 cm¹¹. Liczby roślin na m² dla niskiej odmiany 'Blue Hobbit' żadne z przytoczonych tu źródeł nie podaje; perennials.com podaje jej szerokość 30-45 cm¹³. Według RHS mikołajek płaskolistny osiąga pełne rozmiary po 1-2 latach¹.

Nie przesadzaj ukorzenionego mikołajka

Missouri Botanical Garden pisze, że mikołajek płaskolistny ma korzeń palowy, źle znosi przesadzanie i po ukorzenieniu najlepiej go nie ruszać². E-katalog ZSP pisze przy 'Blue Hobbit', że nie znosi przesadzania⁵, szkółka Havlis tłumaczy słabą reakcję na przesadzanie głębokim, palowym systemem korzeniowym¹⁰, a ogród botaniczny Uniwersytetu Waszyngtońskiego - że ukorzenione mikołajki źle znoszą przesadzanie z powodu długiego korzenia palowego¹⁶. Dlatego od razu posadź mikołajek tam, gdzie ma zostać. Według Johnny's Selected Seeds kępy rozrastają się powoli i mogą rosnąć w jednym miejscu bez przesadzania dowolnie długo¹¹.

Cięcie - źródła się różnią

Szkółka Havlis pisze, że mikołajków nie przycina się w trakcie sezonu; przekwitłe główki można usunąć, jeśli nie chcemy samosiewu, a poza tym najlepiej zostawić kwiatostany na zimę, bo trzymają kształt i dają rabacie strukturę. Dodaje, że tylko wyższe gatunki i odmiany mogą po kwitnieniu wyglądać na zmęczone - wtedy warto przyciąć je nisko nad ziemią, żeby wypuściły świeże liście, ładne aż do zimy¹⁰. BOKU też pisze, że po kwitnieniu roślina z owocostanami pozostaje dekoracyjna aż do zimy⁹. NC State radzi natomiast usuwać przekwitłe kwiaty dla porządku i przyciąć roślinę po kwitnieniu, pod koniec lata³, a RHS - uporządkować rośliny po kwitnieniu¹.

Rozmnażanie

RHS podaje trzy sposoby: podział wiosną - choć podzielone rośliny mogą się długo przyjmować - sadzonki korzeniowe pod koniec zimy i wysiew nasion zaraz po dojrzeniu¹. Według NC State najłatwiej rozmnożyć mikołajek płaskolistny, oddzielając młode rośliny od nasady rośliny macierzystej³, a perennials.com pisze, że 'Blue Hobbit' łatwo podzielić wczesną wiosną¹³. BOKU dodaje, że niektóre odmiany rozmnaża się tylko sadzonkami korzeniowymi pod koniec zimy⁹.

Kwiaty do wazonu i na susz

Atlas roślin poleca mikołajek płaskolistny na kwiat cięty i do suchych bukietów i kompozycji⁴, e-katalog ZSP pisze, że ścięte kwiatostany nadają się do suszenia⁵, a polska Wikipedia - że bywa wykorzystywany na suche bukiety⁶. RHS w przewodniku po rodzaju pisze, że kwiaty mikołajków są trwałe i nadają się do cięcia i suszenia do zimowych kompozycji¹. Według NC State świeże kwiaty pachną lekko końskim nawozem³, a w próbie kwiatów ciętych NC State klienci jednego z uczestników mówili przy odmianie 'Blue Glitter', że pachną jak krowi nawóz - uczestnik przypisał to pyłkowi¹⁷.

Co do terminu cięcia źródła się różnią. RHS radzi ścinać pędy, zanim kwiaty w pełni się otworzą¹, Johnny's Selected Seeds - gdy cała główka i podsadki zabarwią się na niebiesko (albo na biało, zależnie od odmiany)¹¹, a perennials.com przy 'Blue Hobbit' - gdy kwiatostany właśnie w pełni się otworzą¹³. Według Johnny's pędy można suszyć na powietrzu, w zawieszeniu, ale suszenie w środku osuszającym lepiej zachowuje barwę¹¹; perennials.com radzi suszyć je główkami w dół w ciepłym, ciemnym miejscu¹³. W próbie kwiatów ciętych NC State jeden z uczestników wysuszył na powietrzu kilka pędów odmiany 'Blue Glitter' i zanotował bardzo dobre zachowanie barwy¹⁷.

Według analizy danych z lat 1976-2011 z Polski zniknęła najsurowsza strefa mrozoodporności 5b⁴. E-katalog ZSP podaje dla mikołajka płaskolistnego i odmiany 'Blue Hobbit' strefę 5⁵, a autor atlasu roślin uważa, że rośliny mogą się czuć dość bezpiecznie tam, gdzie zima jest o dwie-trzy podstrefy łagodniejsza od ich strefy granicznej⁴. Źródła amerykańskie podają dla gatunku strefy USDA: Missouri Botanical Garden 5-9², NC State 5a-9b³, a Johnny's Selected Seeds 3-8¹¹. Dla 'Blue Hobbit' Benary i Missouri Botanical Garden podają strefy 4-8¹²², Chicago Botanic Garden 5-8¹⁴, a perennials.com 2-9¹³. RHS ocenia mrozoodporność we własnej skali, dla warunków brytyjskich: gatunkowi i 'Blue Hobbit' daje ocenę H5 - roślina zimuje w większości miejsc w Wielkiej Brytanii nawet w surowe zimy, przy minimum od -15 do -10°C¹.

Zimą szkodzi mokra ziemia

RHS zaleca chronić mikołajek płaskolistny przed zimową mokrością¹, a BOKU pisze, że zimą trzeba bezwzględnie unikać zastoju wody⁹. Missouri Botanical Garden i NC State piszą, że gatunek jest podatny na zgniliznę korzeni²³, a w opisie patentowym odmiany 'Jade Frost' stoi, że mikołajki łatwo gniją od korzeni i trzeba je sadzić w suchej, przepuszczalnej, ubogiej lub średnio żyznej glebie w pełnym słońcu¹⁸.

Kwiatostany zimą

BOKU nazywa owocostany mikołajka płaskolistnego świetną ozdobą zimową⁹, a szkółka Havlis radzi zostawić kwiatostany na zimę¹⁰. Kiedy je ściąć, źródła radzą różnie - piszemy o tym w części „Sadzenie i pielęgnacja”.

Gdy nie zdążysz posadzić przed zimą

Ziemia w doniczce stojącej na wierzchu może się wychłodzić do kilkunastu stopni mrozu (ok. od -13 do -17°C), a to może uszkodzić korzenie - jeśli nie zdążysz posadzić mikołajka przed zimą, wkop doniczkę w ziemię²⁵.

Samosiew

Mikołajek płaskolistny czasem się wysiewa i powoli wędruje po ogrodzie, ale według NC State rzadko staje się problemem³. E-katalog ZSP pisze, że może się rozsiewać⁵, a BOKU ostrzega, że w sprzyjających warunkach się wysiewa i zwłaszcza w ogrodach żwirowych niechciane siewki często trudno usunąć⁹. Szkółka Havlis pisze, że przekwitłe główki można usunąć, jeśli nie chcemy samosiewu¹⁰. Atlas roślin, za bazą Lososovej i in. (2023), podaje jako efektywny sposób rozsiewu wiatr, a mikołajek płaskolistny zalicza do „biegaczy” i do klasy 4 zasięgu rozsiewu (40-150 m)⁴; polska Wikipedia pisze natomiast, że owoce roznoszą zwierzęta⁶. Według Missouri Botanical Garden roślina z czasem powoli rozrasta się w ogrodzie², a 'Blue Hobbit' według perennials.com tworzy z czasem niewielki płat¹³.

Choroby i szkodniki

Według RHS mikołajek płaskolistny i jego odmiany 'Blue Hobbit' i 'Blaukappe' bywają atakowane przez węgorki (nicienie) liści i pąków oraz ślimaki i mogą chorować na zgniliznę korzeni i mączniaka prawdziwego¹. Missouri Botanical Garden pisze, że gatunek nie ma poważnych problemów z owadami ani chorobami, ale jest podatny na gnicie korzeni, trzeba uważać na plamistości liści, a mogą się pojawić mszyce i ślimaki². Ślimaki i mączniak prawdziwy wymienia też opis patentowy odmiany 'Jade Frost'¹⁸. O mokrej ziemi zimą piszemy w części „Zimowanie”.

Jelenie i króliki

NC State pisze, że kolczaste liście mikołajka płaskolistnego są odporne na zgryzanie przez króliki i jelenie³, perennials.com oznacza 'Blue Hobbit' jako odporny na jelenie i króliki¹³, a na liście najlepszych roślin odpornych na jelenie, przygotowanej przez Rutgers Master Gardener w New Jersey, 'Blue Hobbit' jest w grupie roślin kolczastych¹⁹.

Czy mikołajek jest trujący

Czeska szkółka Havlis ostrzega, że mikołajki nie są jadalne i przy dotykaniu mogą powodować łagodne podrażnienie skóry¹⁰. Innego źródła o toksyczności mikołajka nie znaleźliśmy.

Mikołajek a owady

Według polskiej Wikipedii kwiaty mikołajka płaskolistnego są owadopylne - zapylają je trzmiele, pszczoły i motyle⁶, a niemiecka Wikipedia dopuszcza też samozapylenie⁶. NC State pisze, że kwiaty bardzo lubią pszczoły i muchówki i że często odwiedzają je motyle³. RHS umieszcza gatunek oraz odmiany 'Blue Hobbit' i 'Blaukappe' na liście Plants for Pollinators - roślin, których pyłek lub nektar są szczególnie cenne dla pszczół, motyli i bzygów¹, a Benary opisuje 'Blue Hobbit' jako atrakcyjny dla pszczół i motyli¹². W badaniu A. Wróblewskiej z okolic Lublina, obejmującym siedem gatunków baldaszkowatych, owady zbierały z kwiatów nektar i pyłek, a najintensywniej na 1 m² odwiedzały właśnie mikołajek płaskolistny²⁰. W pięcioletniej brytyjskiej próbie stu jedenastu odmian roślin ogrodowych R. Rollings i D. Goulsona był on dziesiątą najczęściej odwiedzaną rośliną: suma cotygodniowych liczeń dała 73,4 zapylacza na 1 m² kwiatów w roku - pszczół miodnych 22,7, bzygów 16,9, trzmieli 16,5 i pszczół samotnic 12,5, a motyli tylko 0,7²¹. Atlas roślin zalicza mikołajek płaskolistny do roślin miododajnych⁴, a e-katalog ZSP oznacza jako miododajne odmiany tego gatunku, m.in. 'Blue Hobbit'⁵.