Ubiorek (Iberis)

Kępa i liście

Ubiorek wiecznie zielony to niska, zimozielona krzewinka tworząca poduchowate kępy o wąskich, ciemnozielonych liściach długości do 5 cm³. Atlas roślin podaje, że kępy mają zwykle 25-35 cm wysokości, u odmian karłowatych 10-15 cm, a 40-80 cm szerokości². Pędy są rozgałęzione, pokładające się i nieco zwisające, a liście skórzaste¹. NC State pisze, że w cieplejszym klimacie ubiorek jest zimozielony, a w chłodniejszym półzimozielony; jego pędy stykające się z ziemią łatwo się ukorzeniają⁵.

Kwiaty

Kwiaty są drobne, białe, z czterech płatków: dwóch krótkich i dwóch dłuższych, zebrane w krótkie, groniaste kwiatostany³. RHS opisuje je jako czysto białe, w gęstych główkach szerokości do 4 cm, najpierw płaskich, później zaokrąglonych⁴. Typowa forma kwitnie na biało, ale są odmiany o kwiatach w odcieniach różu i różowego fioletu¹.

Termin kwitnienia

Według e-katalogu ZSP ubiorek wiecznie zielony kwitnie bardzo obficie na przełomie maja i czerwca³, według polskiej Wikipedii - przez cały maj¹. Jeśli po przekwitnieniu usunie się kwiatostany, jesienią może zakwitnąć ponownie, choć dużo słabiej¹.

Słońce

Ubiorek rośnie na stanowiskach słonecznych albo półcienistych³. NC State pisze, że najlepiej czuje się w pełnym słońcu i znosi lekki cień, ale w słońcu kwitnie obficiej⁵.

Gleba

Dobrze rośnie na większości przepuszczalnych gleb ogrodowych³, także w ubogich⁴. Potrzebuje gleby wilgotnej do lekko suchej i przepuszczalnej - mokrej ani źle zdrenowanej nie znosi⁵. E-katalog ZSP opisuje ubiorek jako roślinę tolerancyjną co do odczynu³, a RHS i NC State podają, że najlepiej rośnie w glebie obojętnej do zasadowej⁴⁵. Według NC State dobrze znosi suszę, a umiarkowanie także zasolenie⁵.

Gdzie sadzić

E-katalog ZSP nazywa ubiorek jedną z podstawowych bylin ogrodów skalnych i poleca go także jako roślinę okrywową - wtedy sadzi się do 10 roślin na m² - do rabat mieszanych oraz do pojemników na słonecznych balkonach i tarasach³. RHS pisze, że dobrze wygląda w ogrodach skalnych i na murkach⁴.

Cięcie

Po kwitnieniu skróć kępę o jedną trzecią - to pobudza nowe przyrosty⁵; RHS radzi lekkie przycięcie po kwitnieniu, żeby kępa pozostała zwarta⁴. E-katalog ZSP pisze o odmianie 'Pink Ice', że po przycięciu przekwitłych kwiatostanów często wypuszcza kolejne na bocznych pędach³.

Szkodniki i choroby

Ubiorek nie ma poważnych kłopotów ze szkodnikami i chorobami; bywają gąsienice i ślimaki, czasem mączniak, plamistości liści i rdza, a na mokrej glebie gnije szyjka korzeniowa⁵. RHS także wymienia ślimaki i gąsienice⁴.

Rozmnażanie

Ubiorek rozmnaża się z nasion, przez podział albo z sadzonek; odmiany o kolorowych kwiatach - tylko dwoma ostatnimi sposobami¹.

Mrozoodporność

E-katalog ZSP podaje dla ubiorka wiecznie zielonego strefę 5 i pisze, że jest odporny na mróz, ale podczas mroźnych, bezśnieżnych zim może być uszkadzany³. Dla odmiany 'Pink Ice' podaje strefę 6 i zaznacza, że jej liście mogą przemarzać w bezśnieżne zimy³. RHS ocenia gatunek na H5 (od -15 do -10°C), a 'Absolutely Amethyst' na H4 (od -10 do -5°C)⁴. Według polskiej Wikipedii ubiorek w gruncie jest w Polsce mrozoodporny, ale uprawiany na balkonie trzeba na zimę zabezpieczyć razem z donicą¹. Według analizy M. Snowarskiego (roczne minima temperatur z lat 1976-2011) najsurowsza strefa na jego mapie Polski to 6a².

Liście zimą

Liście zostają na roślinie przez zimę³. NC State radzi w zimnym klimacie ściółkować rośliny, a mroźne zimy mogą powodować przypalenie liści przez słońce⁵.

Gdy nie zdążysz posadzić przed zimą

Ziemia w doniczce stojącej na wierzchu może się wychłodzić do kilkunastu stopni mrozu (ok. od -13 do -17°C), a to może uszkodzić korzenie - jeśli nie zdążysz posadzić ubiorka przed zimą, wkop doniczkę w ziemię⁹.

Ubiorki w Polsce

W Polsce ubiorki spotyka się tylko w uprawie¹; atlas roślin opisuje ubiorek wiecznie zielony jako takson uprawiany². Najwięcej gatunków rośnie na Półwyspie Iberyjskim i w Afryce Północnej¹, a nazwa rodzaju pochodzi właśnie od Iberii⁵. Silnym aromatem kwiatów wyróżnia się ubiorek gorzki (I. amara)¹.

'Absolutely Amethyst'

Według kanadyjskiego rejestru odmian to mieszaniec ubiorka wiecznie zielonego z ubiorkiem baldaszkowym (I. sempervirens × I. umbellata), wyhodowany przez Silvię Hofmann z niemieckiej firmy InnovaPlant; nazwa odmianowa to 'IB2401'⁶. RHS opisuje go jako zimozieloną krzewinkę do ok. 30 cm, o płaskich kwiatostanach liliowopurpurowych na brzegach i jaśniejszych w środku, kwitnącą od połowy do końca wiosny; nie znosi zalewania⁴.

'Pink Ice'

Odmianę znalazł i wyselekcjonował w Wielkiej Brytanii Rodney W. Richards, a do handlu wprowadzono ją w 2012 roku; ma 15-20 cm wysokości, kwiaty w pąkach różowe, po rozwinięciu jasnoróżowe, i kwitnie później niż inne odmiany - od połowy maja do końca czerwca³.

'Whistler' i 'Snowsurfer Forte'

Karta odmiany 'Whistler White' podaje 10-20 cm wysokości, 20-25 cm szerokości i strefy 5-10⁷. 'Snowsurfer Forte' ma nazwę odmianową 'IBSZ0002'; katalog szkółki Havlis podaje dla niej 10-20 cm wysokości, 30-60 cm szerokości, białe kwiaty w kwietniu i maju oraz strefę 4⁸.